İnsanoğlunun gökyüzüne olan merakı artık yalnızca keşif isteğiyle sonlu kalmıyor, orada nasıl hayatta kalınacağı sorusu üzerine ağırlaşıyor. Uzayda sürdürülebilir bir ömür kurmanın en temel kaidesi ise kuşkusuz besin üretiminden geçiyor. Bu doğrultuda İzmir, uzay tarımı konusunda Türk ve Japon bilim dünyasını bir ortaya getiren kritik bir buluşmaya mesken sahipliği yaptı. Yaşar Üniversitesi yerleşkesinde düzenlenen özel sempozyumda, Ay’da kurulacak ekosistemin şifreleri bilimsel bilgiler eşliğinde tartışıldı.

Uzay misyonlarının başarısı için beslenme gereksiniminin çok daha ötesine bakmak zorundayız. Yaşar Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Levent Kandiller’e nazaran, Ay üzerinde yahut yörüngesinde kurulacak bir koloninin sürdürülebilirliği üç ana ögeye dayanıyor. Yalnızca karın doyurmak yetmiyor; bitkilerin birebir vakitte oksijen kaynağı olması ve atık idaresine dahil edilmesi planlanıyor. Ay’ın gelecekte Mars seyahatleri için bir durak noktası olacağı düşünüldüğünde, bu üçlü istikrarın kurulması hayati bir değer taşıyor.

Tuz Gölü’nden uzaya uzanan direnç

Türkiye’nin birinci beşerli uzay misyonunda yer alan “Extremophyte” deneyi, bu arayışın en somut örneklerinden birini oluşturuyor. Prof. Dr. İsmail Türkan liderliğindeki grubun tasarladığı proje kapsamında, dünyada sadece Tuz Gölü etrafında yetişen özel bir bitki olan “Schrenkiella parvula” Milletlerarası Uzay İstasyonu’na (ISS) gönderildi. Bu bitki, çok tuzlu ve kurak ortamlara karşı gösterdiği direnç sayesinde Ay toprağının zorlayıcı kaideleri için en güçlü adaylar ortasında yer alıyor. Mikroçekim ortamında bitkinin adaptasyon yeteneklerini inceleyen araştırma, bilim dünyası için bir birincisi temsil ediyor.

Sempozyumda yalnızca biyolojik süreçler değil, teknik altyapı çalışmaları da paylaşıldı. İstanbul Aydın Üniversitesi’nden Prof. Dr. Cengiz Toklu, Apollo vazifelerinden elde edilen datalarla dünyada birinci kere Ay toprağının (simülanı) birebir benzerini ürettikleri çalışmanın ayrıntılarını aktardı. Japonya’dan gelen Prof. Dr. Hideyuki Takahashi ve Prof. Dr. Atsushi Higashitani ise bitki büyümesi ile hayvan refahı ortasındaki bağlantıyı inceleyen deneylerini iştirakçilerle paylaştı. Bilim insanları, geleceğin uzay kolonilerinde tarımın nasıl bir merkez teşkil edeceğini tüm taraflarıyla ortaya koydu.