Korku kelam konusu olduğunda, insanın her vakit mantıklı davranan bir canlı olduğu söylenemez. Sinema ve televizyon, nadiren karşılaşılan tehlikeleri bile abartarak sunarken; günlük hayatta önemli risk barındıran kimi durumlar ise gereğince dikkate alınmaz. Örneğin, bataklıklar nitekim tehlikeli olabilir ancak ekranda gördüğümüz kadar ölümcül değildir. Göktaşları ise, sanıldığından biraz daha farklı bir tabloya sahip.
Yeni bir çalışmada astronomlar, göktaşı çarpması riskini daha âlâ kavrayabilmek için bu mümkünlüğü öteki tehlikelerle kıyasladı. Yıldırım çarpması, kuduz, hatta fil akınları üzere çeşitli senaryolarla yapılan karşılaştırmalar, şaşırtan sonuçlar ortaya çıkardı. Bulgulara nazaran, çapı 140 metreden büyük bir göktaşının Dünya’ya çarpma ihtimali, bir insanın yıldırım çarpmasına uğrama olasılığından daha yüksek.
Bu durum, her an bu türlü bir felaketle karşılaşacağımız manasına gelmiyor. Ortalama 71 yıllık insan ömrü boyunca bu büyüklükteki bir göktaşının çarpma mümkünlüğü hala düşük. Fakat, bu cismin Dünya’ya ortalama on binlerce yılda bir ulaştığı göz önünde bulundurulduğunda, riskin “yok denecek kadar az” olmadığını da gösteriyor.
Araştırma grubu, dataları karşılaştırırken çeşitli örnekler kullandı. 2016’da Nepal’de yaşanan fil akınlarında 27 milyon nüfus içinde 18 kişi hayatını kaybetmişti. ABD Hastalık Denetim ve Tedbire Merkezleri’nin 2006–2021 datalarına nazaran ise yılda ortalama 277 kişi yıldırımdan etkileniyor, bunlardan 28’i ömrünü yitiriyor. Bu istatistikler, insan ömrü boyunca yaşanması muhtemel bir büyük göktaşı çarpmasının, hem yıldırım çarpmasından hem de fil saldırısından daha beklenen olduğunu ortaya koyuyor. Araştırmaya nazaran, paraşüt kazaları, kum çökmesi ve çakal taarruzları da göktaşına kıyasla daha düşük ihtimale sahip.
Öte yandan, karbonmonoksit zehirlenmesi, trafik kazaları, kuduz yahut grip üzere hastalıklar, göktaşı çarpmasından daha mümkün tehlikeler ortasında yer alıyor. Lakin bu cins olaylarda vefat oranları, göktaşı çarpmasında olduğu üzere cismin büyüklüğü, suratı, yapısı ve çarpma noktası üzere değişkenlere bağlı önemli belirsizlikler içermiyor.
Çalışma takımından Olin College Profesörü Carrie Nugent, 140 metrelik bir göktaşını seçmelerinin nedenini, bu boyutun çarpma anında bölgesel yıkıma yol açabilecek güçte olması olarak açıklıyor. Nugent’e nazaran, bu türlü bir cismin çarpma mümkünlüğü yıldırım çarpmasından biraz daha yüksek, lakin karbonmonoksit zehirlenmesi riskinin altında kalıyor. Tekrar de, “Her yıl gerçekleşme ihtimali düşük olsa da sıfır değil ve kestirim edilenden biraz daha yüksek olabilir. Tıpkı karbonmonoksit zehirlenmesinde olduğu üzere, kâfi hazırlık müddeti sağlanabilirse göktaşı çarpmasının da önüne geçilebilir” diyor.
Araştırma, The Planetary Science Journal’da yayımlanmak üzere kabul edildi ve şu anda ArXiv üzerinden erişime açık durumda.
