ABD’nin Missouri eyaletinde bir kişinin göl gezisi trajik bir biçimde sonuçlandı. Sıhhat yetkililerinin yaptığı açıklamaya nazaran, tatlı su kaynaklarında nadiren rastlanan ancak son derece ölümcül bir beyin enfeksiyonu nedeniyle bir kişi hayatını kaybetti.
Missouri Sıhhat ve Yaşlı Hizmetleri Departmanı (DHSS), birinci hadiseyi geçtiğimiz hafta bildirmişti. Bu hafta çarşamba günü ise mevt haberi doğrulandı. Yetkililer, enfeksiyonun ayrıntılarına ait kamuoyuyla sonlu bilgi paylaştı; lakin mahallî kaynaklar, hayatını kaybeden kişinin bir erkek olduğunu aktardı.
Yapılan açıklamada, enfekte olan kişinin belirtiler ortaya çıkmadan kısa müddet evvel, eyalette bulunan Lake of the Ozarks isimli gölde su kayağı yaptığı bilgisine yer verildi. DHSS, “19 Ağustos tarihinde, hastanın St. Louis bölgesindeki bir sıhhat kuruluşunda hayatını yitirdiğini üzülerek bildiriyoruz. Ailesine ve yakınlarına başsağlığı diliyoruz” açıklamasında bulundu.
Enfeksiyonun nedeni: Beyin yiyen amip
Uzmanlara nazaran ölümcül enfeksiyona Naegleria fowleri isimli tek hücreli bir organizma neden oldu. Bu amip çeşidi, sıcak tatlı su kaynaklarında doğal olarak bulunur ve çoğunlukla zararsızdır. Beşerler bu suyu yuttuğunda çoklukla bir sorun yaşanmaz; fakat su burun yoluyla bedene girerse, beyne ulaşarak önemli bir enfeksiyona yol açabilir. Bu yüzden organizmaya “beyin yiyen amip” ismi da veriliyor.
Bu enfeksiyonun tıbbi ismi primer amibik meningoensefalit (PAM). Amip beyne ulaştığında süratle çoğalarak hudut hücrelerine ziyan verir. Enfeksiyonun belirtileri ortasında başlangıçta ateş, baş ağrısı ve mide bulantısı üzere genel şikayetler yer alır. Lakin kısa müddet içinde nöbetler, halüsinasyonlar, şuur kaybı ve koma üzere önemli komplikasyonlar gelişebilir. Bu hastalığın vefat oranı yüzde 98’in üzerindedir ve hastalar çoklukla enfeksiyondan sonraki bir-iki hafta içinde ömrünü yitirir.
Neden bu kadar tehlikeli ve az?
Naegleria fowleri kaynaklı hadiseler epeyce ürkütücü olsa da son derece ender görülür. ABD Hastalık Denetim ve Tedbire Merkezleri’ne (CDC) nazaran, 1962’den 2024’e kadar sadece 167 olay kaydedildi ve bu olaylardan sadece dördü hayatta kalabildi. Bu sayı, amibin varlığına kıyasla epeyce düşük; zira organizma sıcak iklimlerdeki tatlı sularda yaygın biçimde bulunuyor.
Vakaların büyük kısmı yaz aylarında, göl ve ırmak üzere sıcak tatlı su kaynaklarında yüzme ya da su sporları yaparken, buruna su kaçması sonucu ortaya çıkıyor. Bilhassa dalma sırasında burun yoluyla giren su, enfeksiyon riskini artırıyor. Ayrıyeten arıtılmamış ya da kaynatılmamış musluk suyunun burun paklığında kullanılması da benzeri tehlikeler yaratabiliyor.
Yetkililer, halkın paniğe kapılmaması gerektiğini vurgularken, yeniden de alınabilecek kolay tedbirlerle bu çeşit enfeksiyonlara karşı riskin azaltılabileceğini hatırlatıyor. Tatlı suya dalarken burun mandalı kullanmak, başı suya sokmamak ve burun hijyeninde yalnızca kaynatılmış ya da filtrelenmiş su kullanmak bu tedbirler ortasında yer alıyor.
Her ne kadar bu olay üzücü bir istisna olarak kayıtlara geçmiş olsa da, benzeri trajedilerin önüne geçmek için şuurlu davranmak kıymetli. Bilhassa sıcak yaz aylarında tatlı su kaynaklarında vakit geçirenlerin kolay lakin tesirli korunma yollarını dikkate alması tavsiye ediliyor.
