Araştırmacıların “aşağıdan bakma etkisi” ismini verdiği bu durum, tabiatla kurulan bağın yalnızca üstten değil, aşağıdan bakınca da ne kadar sarsıcı olabileceğini gösteriyor. Northeastern Üniversitesi’nden uzmanlar, bu büyülenme hissinin yalnızca şahsî bir deneyim olmadığını, toplumun genelinde doğayı müdafaa şuurunu tetikleyebilecek güçlü bir araç haline geldiğini savunuyor.
Dünya üzerinde sayıları lakin 100 civarında olan akuonotlar, hayli az incelenmiş bir topluluk olarak görülüyor. Bu beşerler, basıncı dış ortamla eşitlenmiş su altı laboratuvarlarında günler, hatta haftalar boyunca yaşıyor. Olağan bir dalgıcın kısıtlı müddette yapabildiği müşahedeleri, bu araştırmacılar günde sekiz saati aşan dalışlarla gerçekleştiriyor. Bu uzun vadeli su altı mesaisi, etraftaki ömürle kurulan bağı derinleştiriyor. Profesör Brian Helmuth, bu durumu ünlü primatolog Jane Goodall’ın ormanda şempanzelerle yaşaması ile bir helikopterden 30 dakikalığına ormana bırakılan birinin farkına benzetiyor. Su altında geçen uzun vakit, yüzeysel bir müşahedesi derin bir aidiyet hissine dönüştürüyor.
Okyanusla kurulan kopmaz bağ
Araştırma kapsamında, ortalarında bir astronotun da bulunduğu 14 akuonot ile derinlemesine mülakatlar yapıldı. Sonuçlar epeyce çarpıcı; iştirakçilerin yüzde 70’i su altında geçirdikleri müddet boyunca hayranlık ve minnettarlık hislerinin tepe yaptığını belirtti. Yüzde 64’ü ise su altındaki şiddetli hayat şartları nedeniyle etraflarına olan dikkatlerinin ve bağlılıklarının arttığını lisana getirdi. Astronotlar dünyayı bir bütün olarak görüp kozmik bir bağ kurarken, akuonotlar direkt içinde bulundukları deniz ekosistemiyle bütünleşiyor. Bu fark, doğayı muhafaza eforları için çok daha lokal ve somut bir motivasyon kaynağı sağlıyor.
Gezegenimizdeki ömrün devamlılığı için okyanuslar kritik bir rol oynuyor. Soluduğumuz oksijenin yarısını okyanuslardaki fitoplanktonlar üretiyor, yani her nefesimiz için denize bağımlıyız. Buna karşın okyanusları bir çöplük üzere kullanmaya devam etmemiz, bilim insanlarını endişelendiriyor. Dr. Kristen Kilgallen, su altında yaşanan bu zihinsel değişimin, insanların denizle olan bağlantısını yine kurgulaması için bir fırsat sunduğunu söylüyor. Artık tabiatla etkileşim biçimimizi değiştirmek zorunda olduğumuz bir dönemeçteyiz ve derinliklerden gelen bu ileti, okyanusa bakışımızı kökten değiştirebilir.
