Dünya ekosisteminde kritik bir ehemmiyete sahip olan bal arıları, hayatlarını sürdürme uğraşı verirken, artık de Asya eşekarısı ismi verilen istilacı bir çeşidin tehdidi altında. Bir vakitler “katil eşekarısı” olarak da bilinen bu tıp, bal arıları ve başka tozlayıcılarla beslenerek lokal biyolojik çeşitliliğe önemli ziyan veriyor.
İngiltere’de yürütülen uğraşta ise bilim insanları, bu istilayı durdurmak için kolay fakat dahiyane bir usule başvurdu: Minyatür takip aygıtları.
Asya eşekarısı kolonileri, bilhassa yaz aylarında yedi gün üzere kısa bir müddette iki katına çıkabiliyor. Yavrularını beslemek için yüksek ölçüde proteine muhtaçlık duyan bu eşekarısı çeşidi için bir bal arısı kovanı adeta açık bir ziyafet demek. Tek bir koloni, bir mevsimde yaklaşık 11 kilogram böcek tüketebiliyor; bu da zati sıkıntı durumdaki bal arıları için büyük bir tehlike oluşturuyor.
Bu istilacı çeşidin yuvalarını ekseriyetle yüksek ağaçların doruklarına yahut gözle sıkıntı görülebilen noktalara yapması, geleneksel tespit sistemlerini zorlaştırıyor. Lakin yeni takip sistemi sayesinde yuvalar, günler süren aramalar yerine saatler içinde bulunabiliyor.
Sistem epey pratik… Bilim insanları yem istasyonları kullanarak canlı bir eşekarısını yakalıyor ve bedenine küçük, hafif bir vericiyi dikkatlice yerleştiriyor. Verici takılan eşekarısı, kolonisinin bulunduğu yuvaya geri dönerken, araştırmacılar sinyali takip ederek yuvanın yerini süratle tespit ediyor ve akabinde imha sürecini gerçekleştiriyor. Kolonilerin süratle büyüme yeteneği düşünüldüğünde, bu süratli müdahale, istilanın denetim altına alınmasında hayati bir rol demek.
Küresel besin güvenliği için kritik mücadele
Bu yüksek teknolojili izleme sistemi, yalnızca arı popülasyonlarını korumakla kalmıyor, tıpkı vakitte global besin güvenliğine de dolaylı olarak dayanak sağlıyor. Hayvan temelli tozlaşma, dünya genelindeki besin üretiminin yaklaşık üçte birinden sorumlu olduğu için, tozlayıcıları tehdit eden her türlü istilacı tıp, sofralarımızdaki çeşitliliği direkt etkiliyor. Bu nedenle, bilim insanlarının Asya eşekarılarına karşı yürüttüğü bu gayret, ekosistem istikrarı için büyük ehemmiyete sahip.
Bilim insanları çabayı sırf laboratuvar ve toprakta yürütmekle kalmıyor, tıpkı vakitte halkı da sürece dahil ediyor. İngiltere’de geliştirilen “Asian Hornet Watch” isimli taşınabilir uygulama, vatandaşların bölgelerinde gördükleri eşekarısı olaylarını bildirmelerini sağlıyor. Bu sayede gruplar, potansiyel tehlikelere karşı çok daha süratli ve tesirli bir formda müdahale edebiliyor.
