Ispanaktan göz ilacı üretilmesi fikri birinci başta bilim kurgu üzere görünse de, laboratuvardan gelen son bilgiler bunun somut bir gerçekliğe dönüştüğünü gösteriyor. Göz kuruluğu çekenlerin her gün kullandığı yapay gözyaşı damlaları, yakında yerini bitkisel temelli bir teknolojiye bırakabilir.
Singapur Ulusal Üniversitesi bünyesinde çalışmalarını sürdüren David Tai Leong ve takımı, bitkilerin güneş gücünü sürece kabiliyetini göğüslü hayvanların görme organına entegre etmeyi başardı. Cell mecmuasında yer bulan çalışmada araştırmacılar, ıspanaktan izole ettikleri biyolojik yapıları özel bir formülle damla haline getirerek denek hayvanlarında olumlu sonuçlar aldı. Bu adım, kronik göz rahatsızlıklarının tedavisinde tabiatın kendi düzeneklerinden güç alan yeni bir periyodun habercisi kabul ediliyor.
Evrimsel süreçte göğüslü canlıların kendi kendilerine fotosentez yapma yeteneği bulunmuyor. Ama birtakım deniz canlılarının tükettikleri alglerin hücrelerini kendi bedenlerine dahil ederek güneşten faydalandığı bilinen bir durum. Bilim insanları da tam olarak bu doğal mekanizmayı referans noktası olarak seçti. Göz, yapısı gereği ışığı direkt soğuran bir organ olduğundan, bu deneysel tedavi için biçilmiş kaftan olarak görüldü.
Laboratuvarda kurulan antioksidan merkezi
Uzmanlar, geliştirdikleri özel damlayı formüle etmek için ıspanak hücrelerinde fotosentez sürecini başlatan “tilakoit” isimli mikroskobik kesecikleri hassas bir operasyonla ayrıştırdı. Hücre düzeyindeki bu yapılar, ışık yardımıyla çalışan birer antioksidan üretim tesisine dönüştürüldü. Göze uygulanan sıvı, ortamdaki ışığı absorbe ederek “NADPH” olarak isimlendirilen özel bir bileşik üretmeye başlıyor. Hücrelerin kendi ürettiği bu yeni unsur, göz yüzeyindeki iltihaplanmayı tetikleyen ziyanlı ögeleri ortadan kaldıran güçlü bir kalkana dönüşüyor.
Beş günlük deneysel sürecin akabinde, yeşil yapraklı zerzevatın özünü barındıran damlayı alan farelerin gözyaşı ölçüsünde besbelli bir artış gözlendi. Üstelik kornea katmanındaki hasarların da büyük ölçüde kapandığı rapor edildi. Bu muvaffakiyet oranı, eczanelerde satılan mevcut en tesirli göz ilaçlarıyla büsbütün tıpkı düzeyde. Uygulamanın akabinde akıllara gelen “Göz rengimiz yeşile döner mi?” sorusuna ise uzmanlar net bir karşılık veriyor. Formül son derece yüksek bir verimlilikle çalıştığı için çok düşük dozlar dahi kâfi oluyor. Sıvı büsbütün şeffaf bir görünümde kaldığından, kullanıcıların göz renginde rastgele bir değişim yaşanmıyor.
Fare deneylerinde yakalanan bu muvaffakiyetin akabinde, sistemin beşerler üzerindeki uzun vadeli güvenilirlik testleri ve klinik simülasyon etapları için hazırlıklar başladı. Prosedür resmi onay süreçlerini tamamladığı takdirde, hastalar yalnızca olağan gün ışığına ya da konutlarındaki oda aydınlatmasına bakarak kronik göz kuruluğu ve iltihap sorunlarını hafifletebilecek. Yapay kimyasallara olan bağımlılığı azaltmayı hedefleyen bu proje, biyomühendisliğin tıp dünyasına kazandırdığı en organik tahlillerden biri olmaya aday.
