Gezegenimizin yörüngesi her geçen gün daha kalabalık bir hale gelirken, teknoloji devlerinin sunduğu uzay tabanlı internet projeleri gökyüzü tutkunlarını ve bilim insanlarını endişelendirmeye devam ediyor. Amazon’un yeni internet uydu ağı “Amazon Leo” (eski ismiyle Project Kuiper), alçak Dünya yörüngesinde yerini almaya başlar başlamaz astronomların radarına takıldı.
12 Ocak 2026’da paylaşılan yeni bir çalışma, bu uyduların parlaklığının astronomik araştırmaları önemli biçimde aksatabilecek düzeyde olduğunu gözler önüne seriyor. Şimdi 180 uydusu fırlatılan lakin toplamda 3 bin 200’den fazla araca ulaşması planlanan bu devasa ağ, gökyüzünün karanlığını tehdit eden yeni bir tehlike olarak bedellendiriliyor.
Uluslararası Astronomi Birliği (IAU), uydu ağlarının bilimsel çalışmalarla ahenk içinde var olabilmesi için makul parlaklık sonları öneriyor. Lakin yapılan tahliller, Amazon uydularının bu hudutları sistemli olarak aştığını açıkça ortaya koymuş durumda. Yaklaşık 630 kilometre yükseklikte süzülen bu araçlar, ortalama 6,28 kadir parlaklığa sahip. Bu paha çıplak gözle her vakit seçilemeyecek kadar sönük olsa da, hassas teleskoplar için adeta birer ışık kirliliği kaynağına dönüşüyor. Hatta müşahedelerin yüzde 25’inde uydular o kadar parlıyor ki, teleskop yardımı olmadan bile fark edilebilecek hale geliyor.
Teleskopların görüş alanındaki “ışıklı izler”
Parlak uydular, bilhassa Şili’deki Vera C. Rubin Gözlemevi üzere geniş ölçekli gökyüzü taramaları yapan yer tabanlı merkezler için büyük bir sorun teşkil ediyor. Teleskopların poz müddetleri sırasında görüş alanından geçen bir uydu, manzara üzerinde uzunluktan boya parlak bir çizgi bırakarak o karenin bilimsel kıymetini yok ediyor. Yalnızca yerdeki değil, Hubble Uzay Teleskobu üzere yörüngedeki gözlemevleri de bu trafikten nasibini alıyor. Amazon’un uyduları şimdilik devasa antenlere sahip BlueBird uydularından daha sönük olsa da, gelecekte daha düşük irtifalara yerleştirilecek yeni modellerin çok daha parlak görüneceği varsayım ediliyor.
Bu tabloya karşın bilim dünyası Amazon’un tavrından büsbütün umutsuz değil. Şirketin, uyduların parlaklığını düşürmek için astronomlarla erken kademede irtibata geçmesi takdirle karşılanıyor. Mühendisler, uyduların alt kısımlarını ayna üzere yaparak güneş ışığını yere değil uzaya yansıtmak yahut modüllerin açılarını Dünya’dan bakıldığında güneşli kısımlar görünmeyecek biçimde ayarlamak üzerinde çalışıyor. Hatta 2023’teki birinci testlerden bu yana yansıma ölçüsünde kıymetli bir düşüş sağlandığı açıklanmış durumda. Lakin OneWeb dışındaki neredeyse tüm dev uydu ağlarının önerilen limitleri aşmaya devam etmesi, internet çağı ile uzay müşahedeleri ortasındaki istikrarın hala tam olarak kurulamadığını kanıtlayan bir gerçek…
