NASA bilim insanları, Grönland’ın devasa buz katmanını haritalamak için gelişmiş radar teknolojisi kullanırken inanılmaz bir keşfe imza attı: Yüzeyin 30 metre altında, Soğuk Savaş periyodundan kalan, terk edilmiş bir ABD askeri üssü…
“Camp Century” olarak isimlendirilen bu üs, aslında bir araştırma tesisi formunda inşa edilmiş olsa da, asıl gayesi Sovyetler Birliği’ne karşı mümkün ataklar için nükleer füzeleri barındırmak ve 11.000 askere mesken sahipliği yapacak bir yeraltı kenti kurmaktı. 1959 – 1960 yılları ortasında inşa edilen ve 2.800 metrelik yeraltı tünellerinden oluşan bu dev tesis, “Buz Solucanı Projesi”nin merkeziydi.
Bu sıra dışı keşifle sonuçlanan projenin eş lideri ve NASA Jet İtki Laboratuvarı’ndan bilim insanı Alex Gardner, gördüklerinin kendileri için tam bir şok olduğunu tabir etti: “Buzun yatağını arıyorduk ve Camp Century ortaya çıktı. Bu kadar ücra ve engebeli bir bölgede bilinmeyen bir askeri üs bulmak her gün rastlanan bir şey değil.”
NASA, üssü LiDAR’a emsal, tabana nüfuz eden radyo dalgalarıyla buz katmanlarının iç katmanlarını haritalamayı amaçlayan İnsansız Hava Aracı Sentetik Açıklıklı Radar (UAVSAR) teknolojisini kullanarak keşfetti.
Bilimsel muvaffakiyetin gölgesi: Yeraltındaki 178 bin litre nükleer atık
Camp Century, 1967’de hizmet dışı bırakılıp terk edilen bir tesis. ABD ordusu, o vakitler üssün maksadının potansiyel bir nükleer cephanelik değil, sırf araştırma yapmak olduğunu savunuyordu. Projenin genişletilmesi ve yeraltı kenti kurulması üzere büyük planlar teknik olarak uygulanabilir olmadığı için gerçekleşmedi.
Ancak operasyon büsbütün başarısız sayılmazdı. Tesiste yapılan araştırmalar, Dünya’nın eski ikliminin daha düzgün anlaşılmasına ve Grönland’ın geçmişte yemyeşil, çeşitli yaban hayatı ve bitki örtüsüne sahip bir arazi olduğu bilgisinin profilini çıkarmaya yardımcı oldu.
Tüm bu bilimsel katkıya karşın, bugün Camp Century devasa bir etraf felaket tehdidi taşıyor. Çünkü üs terk edilirken, daha sonra kaldırılan orta güçte bir nükleer reaktöre de sahipti. Ancak geride 178.000 litrenin üzerinde nükleer atık bıraktı.
Bilim insanları, Camp Century’nin bulunduğu Grönland bölgesindeki buz katmanının daha evvel düşünülenden daha süratli buz kaybetmesi nedeniyle, atıkların 2090 yılına kadar açığa çıkmaya başlayacağına inanıyor. Bu durum, nükleer kirleticilerin etrafa yayılması manasına geldiği için büyük bir sorun demek. Şimdilik üs ve içindeki kirleticiler buz altında kapalı durumda olsa da, iklim değişikliği bu Soğuk Savaş mirasını yüzeye çıkarma tehdidi yaratıyor.
