İkinci Dünya Savaşı’nın üzerinden seksen yılı aşkın bir mühlet geçti ve devrin en trajik sembollerinden “cehennem gemileri” üzerindeki gizem perdesi nihayet aralanıyor. Pentagon, tarihinin en karmaşık su altı operasyonlarından birini başlatarak Filipinler açıklarında batan Japon gemisi Oryoku Maru’nun enkazındaki Amerikan askerlerinin izini sürüyor.
Subic Körfezi’nin derinliklerinde yürütülen bu geniş çaplı çalışma, yalnızca bir enkaz kurtarma operasyonu değil, tıpkı vakitte on yıllardır haber bekleyen ailelere verilen bir kelamın kesimi. Oryoku Maru, aslında sıradan bir yolcu gemisi olarak inşa edildi lakin savaşın şiddetlenmesiyle Japon ordusu tarafından el konularak savaş mahkumlarını taşımak için kullanılmaya başlandı. 1944 yılının Aralık ayında Amerikan uçakları, geminin içinde kendi silah arkadaşları olduğunu bilmeden Oryoku Maru’yu bombaladı.
On yedi kere tekrarlanan hava taarruzları sonucunda gemi sulara gömülürken, yaklaşık 250 Amerikalı esirin bu metal mezarın içinde can verdiği kestirim ediliyor. Bugün Manila’nın 55 kilometre kuzeybatısında devam eden operasyonda uzman dalgıçlar, bu askerlerin kalıntılarına ulaşmak için ağır bir efor sarf ediyor.
Sessiz derinliklerdeki güçlü mücadele
Geminin kıyıya yalnızca 500 metre uzaklıkta ve yaklaşık 27 metre derinlikte olması birinci bakışta işi kolaylaştırıyor üzere görünse de bölgedeki koşullar epeyce tehlikeli bir ortam sunuyor. Enkaz, yıllar evvel ticari gemilere pürüz olmaması için patlayıcılarla parçalandığı için bugün tam bir metal yığınına dönüştü. Irmak ağzından gelen çamur ve tortu bulutları ise suyun altındaki görüş uzaklığını neredeyse sıfıra indiriyor. Savunma Bakanlığı yetkilileri, bu karmaşık yapının içinde çalışmanın ileri seviyede teknik maharet gerektirdiğini ve tüm kalıntıların çıkarılmasının aylar, hatta yıllar sürebileceğini vurguluyor.
Bu vazife, savaşın ne kadar fecî boyutlara ulaşabildiğini de bir defa daha hatırlatması açısından da değerli. O devirden hayatta kalanların anlattıkları, geminin ambarlarında yaşanan dramın sonlarını zorluyor. Zifiri karanlıkta açlık ve susuzluktan akıl sıhhatini yitiren askerlerin trajedisi, tarihi kayıtlara en ağır hayatta kalma gayretlerinden biri olarak geçti. Toplamda 1500’den fazla esirin bulunduğu gemiden yaklaşık 1290 kişi sağ çıkmayı başardı, geri kalanlar ise Subic Körfezi’nin karanlık sularında kayboldu.
ABD hükümeti, bu operasyonu ulusal bir öncelik olarak kabul ediyor. Honolulu’daki laboratuvarlarda bekleyen isimli antropologlar, denizden çıkarılacak her bir kalıntıyı DNA tahlilleriyle inceleyerek kimlik tespiti yapacak. 2004 yılında çıkarılan bir maddeyle bu çeşit batık askeri araçlar müdafaa altına alındığı için dışarıdan müdahale edilmesi muhakkak yasak. Pentagon’un bu dev operasyonu, ortadan ne kadar vakit geçerse geçsin askerlerin unutulmayacağına dair verilen kelamın en somut ispatı.
