Bilim kurgu sinemalarında karşımıza çıkan birçok fikir vakitle gerçeğe dönüşmeye devam ediyor. Bunlardan biri de Çin’de hayata geçirilmek üzere olan, insansı bir “hamilelik robotu.”
Geliştirme basamağında olan bu robotun, döllenmeden doğuma kadar olan süreci taklit edebileceği ve yapay bir rahimle donatılacağı belirtiliyor. Besin transferi ise bir hortum aracılığıyla sağlanacak. Geliştirici takım, birinci prototipin gelecek yıl tanıtılmasını ve yaklaşık 100.000 yuan (yaklaşık 570.000 TL) fiyat etiketiyle satışa sunulmasını planlıyor.
Cihazı geliştiren Kaiwa Technology’nin kurucusu Dr. Zhang Qifeng, söz konusu sistemin klasik bir kuvözden farklı olduğunu vurguluyor. Ona nazaran bu robot, embriyonun oluşumundan bebeğin dünyaya gelişine kadar geçen süreci simüle edebilecek biçimde tasarlanıyor. Asya basınında yer alan açıklamalara nazaran, yapay rahim teknolojisi artık robotla entegre bir formda kullanılabilecek olgunluğa ulaşmış durumda. Dr. Zhang, bu sayede robotun “insanla etkileşim halinde” gerçek bir hamilelik süreci tecrübesi sunabileceğini söz ediyor.
Teknolojinin gelişimi kadar, yaratabileceği etik tartışmalar da şimdiden gündeme oturmuş durumda. Çin’in toplumsal medya platformlarında paylaşılan bir görüntü sonrası, bahse yönelik çok sayıda yorum yapıldı. Eleştirenler, bir fetüsün annesiyle kurduğu biyolojik ve duygusal bağdan koparılmasının tabiata karşıt olduğunu savunurken, birtakım kullanıcılar yumurtaların nasıl temin edileceği üzere soruların cevapsız kaldığına dikkat çekti.
Olumlu bakanlar da yok değil
Bu teknolojinin, bayanların hamilelik sürecinde yaşadığı fizikî zorlukları ortadan kaldırma potansiyeli olduğu da lisana getiriliyor. Ayrıyeten, doğal yollarla çocuk sahibi olamayan çiftler için yeni bir alternatif sunabileceği görüşü de öne çıkıyor.
Her ne kadar bu fikir birinci kere gündeme gelmiyor olsa da, daha evvel yapılan çalışmalar direkt hamilelik sürecini değil, doğum sonrası bakım ve gelişimi hedefliyordu. Örneğin geçmişte, erken doğan kuzular, biyotorba ismi verilen yapay bir ortamda birkaç hafta boyunca yaşatılmıştı. Bu sistem, doğal rahmi taklit eden bir sıvı ortamla fetüsün gelişimine imkan tanıyordu. Lakin kelam konusu robot, süreci en baştan başlatmayı amaçlıyor: Döllenme, gelişim ve doğum.
Geliştirme süreci devam eden bu sistemin ayrıntıları şimdilik hudutlu. Yumurtanın ve spermin nasıl temin edileceği ya da döllenmenin nasıl gerçekleşeceği şimdi net değil. Tekrar de, araştırma grubu sürecin yalnızca teknik değil, birebir vakitte etik ve yasal boyutlarını da dikkate alıyor. Bu kapsamda Guangdong Eyaleti’nde ilgili yetkililerle toplantılar yapıldığı, mevcut yasal çerçevenin kıymetlendirilerek teklifler sunulduğu belirtiliyor.
2023 üretimi The Pod Generation isimli sinemada gündeme gelmişti
Tüm bu çalışmalar, sinema dünyasındaki birtakım kurgu üretimleri da akla getiriyor. Bilhassa 2023 imali The Pod Generation isimli sinemada, çiftlerin hamilelik sürecini dışsal bir “kapsül” aracılığıyla paylaşabilmeleri bahis ediliyordu. Sinemadaki teknoloji kurgu olsa da, Çin’deki bu gelişme, gerçek hayatta benzeri bir yönelimi işaret ediyor.
Öte yandan, bu usul bir teknolojinin Çin’in artan kısırlık oranlarına karşı bir tahlil olarak kıymetlendirilmesi de mümkün. 2007’de %11,9 olan kısırlık oranının 2020’de %18’e yükseldiği bildirilmişti. Bu doğrultuda, Çin hükümeti doğurganlık tedavilerine erişimi kolaylaştırmak hedefiyle kimi yardımcı üreme tekniklerini sıhhat sigortası kapsamına almaya başlamış durumda.
Yapay rahimle desteklenen bu robot, teknik olarak mümkün hale gelirse sırf bilimsel değil, toplumsal ve hukuksal seviyede de yeni sorular doğuracağa benziyor.
