Mısır’ın kavurucu güneşinin altında, kum zirvelerinin arkasında gizlenen dev bir kaya kütlesi, binlerce yıl boyunca gelip geçenlerin adeta ortak anı defterine dönüştü. Güney Sina’nın ıssız bir köşesinde yer alan bu bölge, dışarıdan bakıldığında yalnızca kurak bir arazi üzere dursa da aslında insanlık tarihinin en eski ve en sadık arşivlerinden birini barındırıyor.
Arkeologlar, antik maden yataklarıyla bilinen Serabit el-Khadim yakınlarında, jenerasyonlar uzunluğu insanların uğrak noktası olmuş devasa bir kaya sanatı galerisi keşfetti. Bu keşif, ıssız çölün aslında derin manalar yüklenen kıymetli bir buluşma adresi olduğunu gösteriyor.
Umm Arak Platosu olarak bilinen bu yüksek nokta, stratejik pozisyonuyla uçsuz bucaksız bir ovaya bakıyor. Araştırmacılara nazaran burası, yüzyıllar boyunca yorgun gezginlerin dinlendiği, birbirine rastladığı ve etrafı gözlemlediği doğal bir merkezdi. Platonun doğu yamacındaki bir kaya sığınağı ise vakit seyahatine davet eden görsel bir şölen sunuyor. Kimi canlı kırmızı pigmentlerle boyanan, kimi ise direkt taşa kazınan bu figürler, milattan evvel 10.000 yılından başlayıp Roma periyoduna kadar uzanan devasa bir takvimi temsil ediyor.
Duvarlara kazınan hayatta kalma mücadelesi
Sığınağın duvarlarındaki en eski çizimler, yaklaşık 12 bin yıl öncesine, insanların köpeklerle birlikte dağ keçisi avladığı günlere kadar uzanıyor. Bu sahneler, o periyodun hayatta kalma uğraşını tüm çıplaklığıyla günümüze taşımış durumda. Fakat bölgedeki sanatsal hareketlilik bununla sonlu değil; Orta Krallık periyodundan Roma İmparatorluğu’na kadar yeni bir yaratıcılık dalgası yaşandı. Duvarlardaki atlı ve silahlı figürler, oradan geçen fatihleri yahut yaşanan çatışmaları evraklar nitelikte. Bu çizimlerin, bölgeden geçen öteki kabilelere bir çeşit güç gösterisi yapmak maksadıyla kullanıldığı düşünülüyor.
Bölgedeki yazıtlar tam bir kültürel mozaik ortaya koyuyor. Petra’nın mimarları Nebatilere ilişkin Aramice yazılarla, İslamiyet’in birinci devirlerine ilişkin Arapça notlar birebir yüzeyde yan yana duruyor. Bu durum, sığınağın yalnızca antik çağlarda değil, çok daha yakın tarihlerde de faal bir durak noktası olduğunu kanıtlıyor.
Kaya sanatı denince akla genelde Avrupa’daki ünlü mağaralar gelse de, Sina Yarımadası’ndaki bu yeni keşifler, Arap Çölü’nün aslında dünyanın en değerli sanat merkezlerinden biri olduğunu gösterdi. Arkeologlar çalışmalarını derinleştirdikçe, kumların altında keşfedilmeyi bekleyen daha pek çok “taş gazetenin” ortaya çıkması sürpriz olmayacak.
