Yeni bir araştırma, bilhassa COVID-19 ve grip üzere teneffüs yolu enfeksiyonlarının, tedavi sonrası inaktif halde kalan kanser hücrelerini yine harekete geçirebileceğini ortaya koydu. Bu bulgular, bilhassa daha evvel kanser tedavisi görmüş ve hastalığı geride bırakmış bireyler için dikkat cazibeli sonuçlar barındırıyor. Zira bu cins enfeksiyonlar, vakitle yeni metastatik tümör oluşumlarına taban hazırlayabilecek bir süreci tetikleyebilir.
Tedaviyle gerileyen ya da durdurulan kanserin akabinde, bedende bazen sessizce bekleyen birkaç hücre kalabiliyor. Bu hücreler faal olmadıkları için uzun müddet fark edilmeyebiliyor. Lakin araştırma, bilhassa metastatik göğüs kanseri üzerinde yapılan müşahedelerle, bu hücrelerin akciğer üzere kimi organlarda vakitle tekrar çoğalabileceğini gösteriyor. Ve görünüşe nazaran bu süreci başlatan tetikleyicilerden biri de viral enfeksiyonlar olabilir.
Araştırmanın baş muharrirlerinden Dr. James DeGregori, bu durumu şöyle anlatıyor: “Uykuda olan kanser hücreleri, terk edilmiş bir kamp ateşindeki közler üzeredir. Teneffüs yolu virüsleri ise bu közleri yine alevlendiren bir rüzgar üzere davranabilir.” Bir başka araştırmacı, Dr. Julio Aguirre-Ghiso da, COVID-19 pandemisi sırasında kanserden ölümlerde artış olduğuna dair birtakım müşahedelerin, bu ilişkiyi düşündürdüğünü belirtiyor.
Çalışmada, bu hipotez evvel fare modelleri üzerinde test edildi. Akciğerlerinde pasif halde kanser hücreleri bulunan farelere, influenza A ve SARS-CoV-2 virüsleri enjekte edildi. Enfeksiyonlar geçtikten kısa bir mühlet sonra, bu hücrelerin aktifleşip çoğalmaya başladığı ve iki hafta içinde lezyon oluşturduğu gözlendi.
Ardından insan datalarıyla dayanak arandı. Birinci olarak Birleşik Krallık’taki UK Biobank verileri incelendi. COVID-19 geçiren ve en az beş yıl evvel birinci kanser tanısı konmuş (yani büyük olasılıkla remisyonda olan) bireylerde, enfeksiyon sonrası kansere bağlı vefat riskinin neredeyse iki kat arttığı görüldü. Bu hesaplamaya direkt COVID-19 kaynaklı vefatlar dahil edilmedi. Datalara nazaran, bu artış en çok enfeksiyonu takip eden birinci yıl içinde belirginleşiyor.
İkinci tahlil ise ABD merkezli Flatiron Health bilgi tabanına dayandı. Bu çalışmada sadece göğüs kanseri hikayesi olan bireyler incelendi. Sonuçlara nazaran, COVID-19 geçiren hastalarda 52 aylık takip müddeti içinde akciğer metastazı gelişme riski yaklaşık %50 daha fazlaydı.
Viyana Üniversitesi’nden Profesör Andreas Berthaler, çalışmada yer almamasına karşın bulguları kıymetlendirdi ve şu yorumu yaptı: “Bu araştırma, teneffüs yolu enfeksiyonlarının uykuda kalan kanser hücrelerini nasıl yine aktifleştirebileceğini mekanik seviyede anlamamıza yardımcı oluyor. Klinik açıdan da dikkate alınması gereken bir çalışma.”
Araştırma grubu, bu düzeneğin merkezinde IL-6 (interlökin-6) isimli bir bağışıklık proteinine işaret ediyor. IL-6 olağanda bedenin enfeksiyonlara verdiği reaksiyonda rol oynuyor. Lakin birebir vakitte kanser hücrelerinin yine büyümesini tetikleyebileceği düşünülüyor. Bu nedenle, IL-6’yı hedefleyen ilaçların, bilhassa teneffüs yolu enfeksiyonu geçirmiş kanser hastalarında yine nüks riskini azaltmakta yararlı olabileceği öne sürülüyor.
Henüz net olmayan hususlardan biri de, aşıların bu süreçte ne çeşit bir rol oynayabileceği. Çalışmada incelenen bilgiler, COVID-19 aşılarının şimdi yaygın olmadığı periyoda ilişkin. Bu yüzden aşı olmanın metastatik ilerlemeyi engelleyip engellemediği şimdi bilinmiyor. Yeniden de Dr. Aguirre-Ghiso, bağışıklık sistemi baskılanmış yahut kanser geçmişi olan bireylerin, COVID-19 ve grip üzere enfeksiyonlara karşı tedbir almasının kıymetli olduğunu vurguluyor.
Araştırma, saygın bilim dergisi Nature’da yayımlandı.
