Pasifik Okyanusu’nun ortasında yer alan Papahānaumokuākea, sırf dünyanın en büyük deniz müdafaa alanı değil, birebir vakitte en geniş albatros kolonisine de konut sahipliği yapıyor. Bu eşsiz bölge, yaban hayatını muhafaza konusundaki başarısıyla sık sık “geleceğin simgesi” olarak anılıyor. Tesirli müdafaa uygulamaları sayesinde yalnızca bölgenin kendisinde değil, etrafındaki sularda da ekosistem tekrar canlanma belirtileri gösteriyor. Bu durum, deniz muhafaza alanlarının ekolojik açıdan ne kadar kıymetli olduğunu bir kere daha gözler önüne seriyor.
Ancak Papahānaumokuākea’nın barındırdığı sırlar hala tam manasıyla açığa çıkmış değil. Nisan 2025’te, NOAA Ocean Exploration ve 2025 Beyond the Blue grubunun gerçekleştirdiği keşif gezisi, bu müdafaa alanının derinliklerinde bugüne dek kayda geçmemiş ayrıntılara ulaştı. Gece boyunca deniz tabanına dair data toplayıp sabah saatlerinde uzaktan kumandalı araçlarla (ROV) dalış yapan grup, araştırmalarında 200 metrenin altındaki derinliklere odaklandı. Gaye; sünger ve mercan topluluklarının bulunduğu ömür alanlarını, deniz dağlarını, tarihi batıkları ve su sütununu daha yakından incelemekti.
İlk dalış 11 Nisan’da yapıldı ve takımın karşılaştığı canlılar epey dikkat cazipti. Büyük cam süngerlerin yanı sıra çapı bir metreden fazla olan devasa bir hidrozoan çeşidi görüntülendi. Ayrıyeten deniz domuzları, derin deniz kertenkele balıkları, ender ya da şimdi tanımlanmamış denizanaları ve ABD Donanması’na ilişkin uçak gemisi USS Yorktown’un batığı da müşahedeler ortasındaydı.
2.040 metre derinde sürpriz keşif
22 Nisan’da, Dünya Günü’nde yapılan dokuzuncu dalış ise araştırma takımını jeolojik açıdan daha da şaşırtan bir keşfe götürdü. Dalışın başında Walteria ve Poliopogon çeşidi cam sünger toplulukları izlendi. Fakat dalışın sonlarına gerçek, 2.040 metre derinlikte alışılmadık bir oluşum ortaya çıktı: 15 metre yüksekliğinde, 11 metre uzunluğunda ve yalnızca 4 metre genişliğinde dikey bir taş duvar.
Bu yapı, bilim insanları tarafından bir “volkanik dayk” olarak tanımlandı. Daha evvel oluşmuş bir kaya çatlağında magmanın soğuyarak katılaşmasıyla meydana gelen bu duvar, artık bir hayat alanına dönüşmüş durumda. Yapının akıntıya bakan yüzeyinde geniş Hemicorallium (pembe mercan) kolonileri ve ortalara serpiştirilmiş Primnoid mercanlar yer alıyor. Bu durum, jeolojik yapının tıpkı vakitte biyolojik çeşitliliği de desteklediğini gösteriyor.
NOAA Ocean Exploration takımının yürüttüğü bu araştırmalar, Papahānaumokuākea’nın sırf korunması gereken bir doğal alan değil, birebir vakitte hala birçok sırrı barındıran bir keşif alanı olduğunu ortaya koyuyor. Daha evvel birebir bölgede bulunan ve bilim insanlarının “sarı tuğlalı yol” olarak isimlendirdiği enteresan jeolojik oluşumun akabinde, bu son keşif de deniz tabanının ne kadar dinamik ve bilinmezlerle dolu olduğunu tekrar hatırlatıyor.
Keşif sırasında elde edilen tüm müşahedeler, dalış günlükleriyle birlikte NOAA’nın resmi internet sitesinde ayrıntılı olarak paylaşıldı.
