Geleneksel rollerin sarsıldığı çağdaş çağda, bayana yönelik şiddetin ve ayrımcı fikirlerin gerisindeki saklı dinamikler birinci kere bu kadar net bir formda tanımlandı. Bilim insanları, toplumsal cinsiyet eşitliğine karşı çıkan, şiddete meyilli ve bayan düşmanı radikal görüşleri savunan bireylerin aslında ortak bir ruhsal yerde buluştuğunu keşfetti.
Zürih Üniversitesi liderliğinde yürütülen yeni bir çalışma, tüm bu olumsuz davranışların ardında yatan temel etkeni “M Faktörü” olarak isimlendiriyor. Projenin başındaki isim olan Dr. Denis Ribeaud, bu durumun temelinde, klasik erkeklik algısının global ölçekte tehlike altında olduğuna dair güçlü bir inanç yer aldığını belirtti. Yapılan derinlemesine tahliller, cinsel azınlıklara yönelik nefret ile kadın-erkek eşitliğine duyulan öfkenin birbirinden bağımsız olmadığını, tersine tıpkı zihniyet kökünden beslendiğini ortaya koyuyor.
Bu durum marjinal bir kümenin fikri üzere görünse de, datalar tehlikenin toplumun merkezine kadar sızdığını ispatlar nitelikte. İsviçre’de 18-64 yaş aralığındaki 6 binden fazla kişinin iştirakiyle yapılan geniş çaplı araştırma, çarpıcı sonuçları önümüze koyuyor. Elde edilen bulgulara nazaran, erkeklerin yüzde 20’si, bayanların ise yüzde 7’si yüksek M Faktörü düzeyine sahip. En tasa verici tablo ise genç jenerasyonda karşımıza çıkıyor; çünkü 18-24 yaş ortasındaki her üç erkekten biri bu sendromun tesiri altında yaşıyor. İştirakçilerin aile münasebetleri, toplumsal hayatları ve geçmiş tecrübeleri incelendiğinde, bu zihniyetin yalnızca cinsiyetle açıklanamayacağı, ekonomik ve toplumsal şartlarla da sıkı sıkıya bağlı olduğu görülüyor.
Sosyal statü ve şiddet döngüsü ortasındaki tehlikeli bağ
Eğitim düzeyi azaldıkça, mesleksel güvencesizlik arttıkça ve gelir seviyesi düştükçe erkeklerin bu sendroma yakalanma riski önemli oranda katlanıyor. Buna rağmen refah seviyesi yükselen ve geleceğe umutla bakan bireylerde risk hızla minimuma iniyor. Erkeğin tek geçindirici, bayanın ise yalnızca mesken işlerinden sorumlu olduğu klâsik aile modelleri bu fikri yapısını besleyen en uygun tabanı sunuyor.
Araştırmanın en dikkat cazibeli çıktılarından biri de aile içi şiddet oranlarında gizli. Yüksek M Faktörü skoruna sahip bireyler, partnerlerine şiddet uygulamaya eğilimli oldukları üzere, kendileri de hayatlarının bir devrinde şiddete maruz kalıyor. Dr. Ribeaud, partnerini kontrol etmeyi hak gören bireylerin bu karanlık döngünün her iki tarafında da yer almasını şaşırtan bulmuyor. Ayrıyeten bu şahısların internet ortamında kendilerini “incel” olarak tanımlama, ağır pornografik içerik tüketme ve cinsel hizmet arayışına girme oranları olağan popülasyonun çok üzerinde seyrediyor.
Dijital dünyanın karanlık yüzü ve çıkış yolu
Uzmanlar, bu olumsuz gidişatı durdurabilmek ismine eğitim sisteminde esaslı bir ıslahat yapılması gerektiği fikrinde. Araştırmacılardan Markus Theunert, çocuklara dayatılan tek bir hakikat erkeklik modeli olmadığını, bu kavramın esneyebileceğini ve bir erkeğin hayatta çok farklı roller üstlenebileceğini anlatmanın değerine değiniyor.
Tehlikenin ne kadar erken yaşta başladığını gösteren bir öbür çarpıcı bilgi ise İngiltere’deki dijital bir çalışmadan geldi. Yaşları 11 ile 14 ortasında değişen 500 erkek çocuğunun internet alışkanlıkları incelendiğinde, çocukların dijital dünyaya adım attıktan ortalama 18 dakika sonra bayan düşmanı içeriklerle karşılaştığı belirlendi. Genç zihinler, toplumsal medya algoritmalarının yönlendirmesiyle platformu açar açmaz ziyanlı fikirlerin bombardımanına uğruyor. Bu durum, kelam konusu tehlikeli sendromun şimdi çocuk yaşta filizlenmesine yol açıyor.
