Eski NASA yöneticisi Jim Bridenstine, ABD Senatosu Ticaret Komitesi’nde yaptığı açıklamada, Çinli bir taykonotun Ay’a birinci adımını atıp bayrağını dikmesinden evvel Amerikalı astronotların Ay’a geri dönmesinin “çok düşük bir ihtimal” olduğunu belirtti. Bridenstine, bu durumu, NASA’nın Ay’a dönüş için izlediği mimarinin, bilhassa SpaceX’in Starship modelini beşerli iniş aracı olarak tercih etmesinin bir sonucu olarak pahalandırıyor.
Bridenstine, NASA’nın uzay araştırmalarındaki büyük projelerinden biri olan Space Launch System (SLS) ile ilgili tenkitlerin pek de kıymetli olmadığını söz etti. Ona nazaran, SLS’nin başlangıçtaki maliyet sıkıntıları ve bütçe aşımı geride kalmış durumdaydı. Lakin, astronotları Ay’a taşımak için tasarlanan Orion kapsülünü epey olumlu bir formda kıymetlendirdi ve “Orion kapsülü şu an kullanım için büsbütün hazır, hem de her uçuşta tekrar kullanılabilir kesimlerin artmasıyla maliyetler giderek daha da düşüyor. Bu iki öğe şu an epeyce sağlam durumda” dedi.
Eleştirinin merkezinde Starship var
Fakat Bridenstine, Ay’a dönüş için NASA’nın seçtiği yapıyı, bilhassa de SpaceX’in Starship’ini eleştiriyor. Starship’in Ay’a beşerli iniş için kullanılacak versiyonunun önemli sıkıntılar taşıdığını belirtiyor.
Eski yönetici, bu modelin Ay’a ulaşması için Dünya’dan kaç defa yakıt ikmali yapılması gerektiği konusunda belirsizlikler olduğunu ve bu çeşit bir uzay vazifesinde yakıt ikmalinin bugüne kadar hiç test edilmediğini vurguladı. Ayrıyeten, Starship’in beşerli uçuş sertifikasyonunun hala başlamadığını, münasebetiyle bu aracın Ay’a inançlı iniş yapabilmesi için gerekli sertifikaların alınması sürecinin çok geride olduğunu söyledi.
Bridenstine, NASA’nın bu tasarım kararını eleştirirken, mürettebatın Ay yörüngesinde ne kadar müddet bekleyebileceği yahut astronotların, Orion kapsülüne geri dönmeden yedi gün boyunca Ay yüzeyinde kalmasının ne kadar uygun olacağı üzere problemleri da gündeme getiriyor. Bu belirsizliklerin, NASA’nın Ay’a dönüş planlarını önemli biçimde riske attığını söz etti.
Eski yönetici, NASA tarihindeki en büyük kararın, o periyotta bir yöneticinin olmadan alındığına dikkat çekti. Bu karar, devasa bir roket geliştirilmesi tarafındaydı. Geçmişteki kimi büyük kararların da tartışılabileceğini lakin bu kararın, rastgele bir NASA yöneticisinin seçme talihi olsaydı, almayacağı tipten bir karar olduğunu belirtti: “Bildiğim hiçbir NASA yöneticisi, bu türlü bir yapıyı seçmezdi. Bu bir yanılgı ve çözülmesi gerekiyor.”
2021’de alınan bu karar, SpaceX’in yanı sıra Blue Origin ve Dynetics üzere başka şirketlerin tekliflerine karşın, maliyetleri azaltma niyetiyle SpaceX lehine verilmişti. Lakin, bu seçim Blue Origin tarafından usulsüzlük suçlamasıyla yargıya taşınmıştı.
