Çocukken gök gürültülü bir fırtına çıktığında ailelerimiz “şimdi duş alma” diyerek bizi uyarırdı. Pekala bu ikazın ardında nitekim bir risk var mı, yoksa yalnızca eski bir kent efsanesi mi?

Görünüşe nazaran bu ikaz büsbütün temelsiz değil. Dışarıda fırtına varken meskende olmak, düşündüğünüz kadar inançlı olmayabilir. Bilgilere nazaran yıldırım çarpmasına bağlı yaralanmaların üçte biri konutun içinde gerçekleşiyor. Her yıl Amerika Birleşik Devletleri’nde ortalama 10 ila 20 kişi yıldırım nedeniyle hayatını kaybediyor. Teknolojiyle fırtınaları daha yakından takip etmemiz mümkün olsa da, yıldırımların ne vakit ve nereye düşeceği hala tam olarak öngörülemiyor.

Evdeyken neden risk altındasınız?

Yıldırım, yüzeye ulaştığında bulunduğu ortamla etkileşime girer ve elektriği en süratli ileten yolu izler. Su ve metal, elektriğin iletiminde epeyce tesirlidir. Konutlardaki duş sistemleri ise çoklukla metal borulardan geçerek gelen suyu kullanır. Münasebetiyle fırtına sırasında duş almak, aslında kendinizi yıldırımın oluşturabileceği elektrik akımına maruz bırakmak manasına gelebilir.

Yıldırımın insanlara çarpmasının birkaç yolu vardır: Direkt çarpma, yan çakma, toprak üzerinden yayılma, sıçrama ve iletim. Meskendeki en büyük risk, iletim yoluyla ortaya çıkar. Su boruları, lavabolar, duş başlıkları ve hatta prize takılı elektrikli aygıtlar bu akımı iletebilir. Fırtına sırasında duş alırken ya da muslukla temas ederken bu iletken yüzeylerden biri aracılığıyla elektrik akımına kapılma riski vardır.

Banyo muslukları, saç kurutma makineleri, tıraş makineleri üzere suyla ya da elektrikle temas eden mesken eşyaları da fırtına sırasında riskli hale gelir. Şarjda olan telefon ya da bilgisayarınızı kullanmak, prizde takılıyken oyun konsolu çalıştırmak da benzeri formda yıldırımın tesirlerine karşı savunmasız bir yer oluşturabilir.

Fırtına anında meskende inançta olmak için ne yapmalıyız?

Fırtına sırasında içeride olmanız, tümüyle inançta olduğunuz manasına gelmez. Evdeyken bile birtakım tedbirler almak kıymetli. Uzmanların teklifleri şu biçimde sıralanıyor:

• Duş almayın ve musluklardan uzak durun.
• Şarjda olan aygıtları kullanmayın.
• Elektrikli konut aletlerini fişten çekin.
• Kapı ve pencerelerden uzak durmaya çalışın.