Dünyada kritik bilimsel eşiği şimdi tek bir füzyon aygıtı geçebilmiş olsa da, güç dünyasının geleceği için büyük bir adım atılıyor. Maritime Fusion CEO’su Justin Cohen, geliştirdikleri füzyon reaktörünü bir gemiye yerleştirmeye hazırlanıyor.
Yapay zeka, hesaplama kapasitesi ve süperiletken mıknatıslardaki süratli ilerlemeler sayesinde, füzyon gücü artık ticari bir gerçekliğe her zamankinden daha yakın. Bu teknoloji, bol ölçüde bulunan bir yakıt kaynağı olan sudan devasa ölçüde pak güç üretme kelamı veriyor.
Aslında bir reaktörü gemiye koyma fikri büsbütün yeni sayılmaz. Bugün, nükleer fisyon reaktörleriyle çalışan denizaltılar ve uçak gemileri esasen denizlerde vazife yapıyor. Bu gemiler sessiz, güçlü ve onlarca yıl yakıt ikmali yapmaya muhtaçlık duymadan çalışabiliyor. Maritime Fusion’ın kurucu ortağı Cohen, “Fisyon, gemilerdeki nükleer güç için katiyetle yolu açtı” diyor.
Füzyon gücü, gemilere emsal yetenekler sağlayacak, lakin erime, yayılma yahut radyasyon üzere tasaları ortadan kaldıracak. Cohen, denizcilik bölümüne bu atılımı yapmaya hazırlanan birinci şirket olduklarını belirtiyor: “Bir tokamak’ı (önde gelen füzyon reaktörü tasarımı) gemiye koymanın nasıl bir şey olduğunu sahiden araştıran birinci şahıslar biziz.“
Denizde başlamak neden daha mantıklı?
Maritime Fusion, teknolojiyi ticarileştirme konusunda denizde başlamanın karadan daha kolay olacağını düşünüyor. Birinci füzyon santralleri ucuz olmayacak ve maliyetlerinin düşmesi vakit alacak. Cohen, “Maliyet açısından şebekedeki güneş ve rüzgar üzere güç kaynaklarıyla rekabet etmek çok zor” diyor.
Ancak denizde iktisat farklı işliyor. Kargo gemilerinde dizel ve bunker yakıtın yerini alması beklenen amonyak ve hidrojen, hala epey değerli. Cohen, “Bunlar, birinci çeşit füzyon kadar değerli olabilecek nitekim değerli yakıtlardan kimileri. Bu durumlarda, onlarla direkt rekabet edebiliyoruz” diyor.
Maritime Fusion, konseptini geliştirmek ve birinci reaktörünün modüllerini üretmeye başlamak için 4,5 milyon dolarlık bir tohum yatırım tipini tamamladı. Şirket, füzyon tepkileri için gereken plazmayı hapsetmekte kullanılacak güçlü mıknatısların temeli olan yüksek sıcaklıkta harika iletken (HTS) kabloları birleştirmeye başladı.
2032 amacı ve 1.1 milyar dolarlık proje
Girişim, Yinsen ismini verdiği birinci güç santralinin yaklaşık 30 megavat elektrik üretmesini bekliyor. Şirket, en büyük mühendislik zorluklarının, enerjiyi hasat eden ve tokamağın daima çalışmasını sağlayan dayanak sistemlerinin tasarımı olacağını belirtiyor. Gemi üzerindeki ekipmanları kolaylaştırmak için yakıt sürece üzere kimi misyonların karada yapılacağını söylüyor.
Maritime’ın birinci tokamağı yaklaşık sekiz metre genişliğinde olacak. Şirket, santralin 2032 yılında faaliyete geçmesini ve yaklaşık 1,1 milyar dolara mal olmasını öngörüyor.
Füzyon yarışının lideri kabul edilen Commonwealth Fusion Systems (CFS) ise, yaklaşık beş metre genişliğinde daha küçük bir tokamak olan Sparc‘ı inşa ediyor. CFS, bu hedefle bugüne kadar yaklaşık 3 milyar dolar topladı ve şov tesisinin gelecek yıl faaliyete geçmesini bekliyor. Sparc, şebekeye elektrik vermeyecek ve yalnızca tükettiğinden daha fazla güç üretebildiğini kanıtlamayı hedefliyor.
Cohen, CFS’in başlangıç avantajının bir pürüz teşkil etmeyeceğinden emin: “Enerji üretmeyen, başabaş biçimi bir aygıta milyarlarca dolar harcamayacağız. İnşa edeceğimiz birinci tokamak, bir müşteri için güç üreten bir tokamak olacak.“
