Gökyüzüne baktığımızda bizi karşılayan doğal karanlık, yakın gelecekte yerini devasa aynalardan yansıyan yapay bir gün ışığına bırakabilir. Kaliforniya merkezli Reflect Orbital isimli teşebbüs, yörüngeye fırlatacağı 50 bin aynayla “talep üzerine güneş ışığı” satmaya hazırlanıyor.
Şirketin temel maksadı, güneş gücü santrallerinin gece de üretim yapmasını sağlamak, afet bölgelerini aydınlatmak ve sokak lambalarının yerini almak. Lakin bu savlı plan, bilim dünyasından gelen sert ihtarları da beraberinde getirdi. Uzmanlar, projenin gezegen ölçeğinde bir uyku bozukluğuna yol açabileceğini ve ekosistemleri geri dönülemez halde sarsacağını savunuyor.
Şirket, yaklaşık 18 metre boyutundaki birinci prototip aynasını fırlatmak için müsaade alma basamağına geldi bile. Planlara nazaran yerden 640 kilometre yükseklikte açılacak bu aynalar, yeryüzünde yaklaşık 5 kilometre genişliğindeki bir alanı aydınlatacak güce sahip. Yatırımcılardan şimdiden 28 milyon doların üzerinde fon toplayan teşebbüs, güneş gücü dalındaki “gece üretim yapamama” sıkıntısını bu yolla kökten çözmeyi vadediyor. Öte yandan, 30’dan fazla ülkeden 2 bin 500 araştırmacıyı temsil eden memleketler arası bilim toplulukları bu adıma karşı çıkıyor. ABD Federal İrtibat Komisyonu’na gönderilen mektuplarda, teşebbüsün biyolojik bir felakete taban hazırladığı aktarıldı.
Biyolojik saat ve ekosistem tehlikede
Gece ve gündüzün birbirini takip etmesi yalnızca kolay bir tabiat olayı değil; yeryüzündeki hayatın en eski ve en temel düzenleyici prensibi. Gökyüzünün yapay formda aydınlatılmasının, insanlarda ve hayvanlarda uyku tertibini denetim eden biyolojik saatleri darmadağın edeceği vurgulanıyor. Bitkilerin de geceye muhtaçlık duyduğunu hatırlatan uzmanlar, bu müdahalenin besin güvenliğini bile tehdit edebileceği konusunda hemfikir. Gece vaktinin ortadan kalkması; göçmen kuşların yollarını şaşırmasına, kış uykusundaki hayvanların vaktinden evvel uyanmasına ve bitkilerin tozlaşma vakitlerini karıştırmasına sebep olabilir.
Mesele yalnızca biyolojik döngülerle de hudutlu kalmıyor. Gökbilimciler, yörüngedeki binlerce uydunun yarattığı ışık kirliliği nedeniyle uzayı gözlemlemenin zati giderek zorlaştığını hatırlatıyor. SpaceX üzere devler uydularını daha karanlık hale getirmeye çalışırken, Reflect Orbital’ın mümkün olduğunca parlak araçlar fırlatmak istemesi astronomi dünyasında büyük tasa yarattı. Şirket, ışık hüzmesinin yalnızca belli alanlara odaklanacağını sav etse de atmosferdeki bulutlar ve moleküller bu ışığı dağıtarak tüm gökyüzünü yapay bir parıltıyla kaplayabilir.
Reflect Orbital, 2027 yılı sonuna kadar prototiplerini artırmayı ve 2035’e kadar 50 bin aynalık tam kapasiteye ulaşmayı planlıyor. Şirketin CEO’su Ben Nowack, fosil yakıtların yerini alacak bir güç kaynağı inşa ettiklerini savunsa da tabiatın milyonlarca yıllık istikrarına yapılacak bu müdahale, teknolojik ilerleme ile ekolojik güvenlik ortasındaki çizgiyi hiç olmadığı kadar gergin bir hale getirebilir.
