Avustralya’nın güneyinde bulunan doğal cam kesimleri, bugüne dek izine rastlanmamış eski bir asteroit çarpmasına işaret ediyor olabilir. Yapılan yeni bir bilimsel araştırma, bu camların oluşumunu açıklamak için sadece bilinen çarpışmaların değil, şimdi keşfedilmemiş daha eski bir olayın da göz önüne alınması gerektiğini ortaya koyuyor.
Araştırmacılar, kelam konusu camların “tektit” olarak bilinen doğal oluşumlar olduğunu belirtiyor. Tektitler, büyük bir göktaşının Dünya yüzeyine çarpmasıyla oluşan, eriyip savrulmuş kaya modüllerinin cam gibisi yapılar haline gelmesiyle ortaya çıkıyor. Bugüne kadar dünyada sırf beş büyük bölgede tektitlerin yayıldığı saçılma alanları keşfedildi. Bunlardan biri de yaklaşık 800 bin yıl evvel Avustralya ve Güneydoğu Asya’ya yayılan geniş alan.
Ancak kimi örnekler bu periyoda ilişkin başka tektitlerden hem yaş hem bileşim açısından farklı görünüyor. Birinci olarak 1969 yılında dikkat çeken bu muhalif modüller, 1999’da yapılan bir çalışmada tekrar ele alınmış, ancak hangi çarpışmaya ilişkin oldukları netleştirilememişti. Yeni araştırma ise bu gizemi çözmeye bir adım daha yaklaştı.
Kimyasal yapısı farklı, yaşı daha eski
29 Ağustos 2025’te Earth and Planetary Science Letters mecmuasında yayımlanan çalışmada, Güney Avustralya Müzesi’nde yer alan binlerce tektit numunesi fizikî ve manyetik özelliklerine nazaran tahlil edildi. İçlerinden 417’si, olağan dışı özellikler gösterdikleri için ayrıntılı inceleme emeliyle Fransa’ya götürüldü. Yapılan testler, bunlardan altı adedinin kimyasal bileşiminin daha evvel fark edilen olağandışı tektitlerle birebir örtüştüğünü ortaya koydu.
Bu kesimlerin, daha evvel bilinen çarpışmadan değil, yaklaşık 11 milyon yıl evvel yaşanmış ve şu anda krateri bulunamayan eski bir asteroit çarpmasından kaynaklanmış olabileceği düşünülüyor.
Araştırma grubu, bu özel kümesi “ananguit” olarak isimlendirdi. Bu isim, örneklerin düştüğü bölgelerde yaşayan Pitjantjatjara ve Yankunytjatjara halklarının kendilerini tanımlamak için kullandığı “Anangu” (insan) sözünden geliyor.
Peki lakin krater nerede?
Bilim insanlarının karşısındaki en büyük soru işaretlerinden biri, bu çarpmanın izini taşıyan kraterin neden hala bulunamamış olduğu. Zira bugüne dek Avustralya ve etrafında bu tarihe denk gelen bir çarpma krateri tanımlanmış değil. Araştırma takımı, muhtemel kraterin Filipinler, Endonezya ya da Papua Yeni Gine üzere volkanik olarak etkin bölgelerde yer alabileceğini öne sürüyor. Bu çeşit bölgelerde, çarpma sonucu oluşmuş bir kraterin vakitle volkanik yapılarla örtüşmesi ya da jeolojik süreçlerle gizlenmiş olması mümkün.
Bu bulgular, yalnızca geçmişe dair bir jeolojik gizemi çözmekle kalmayıp, tıpkı vakitte Dünya’nın ne sıklıkta büyük çarpışmalara maruz kaldığını daha yeterli anlamamıza da katkı sağlayabilir. Şayet bu çarpışma hakikaten gerçekleştiyse, bugüne kadar varsayılandan daha fazla sayıda yüksek güçlü asteroit çarpması yaşanmış olabilir.
