Güneş Sistemi’nin hudutları dışında neler olup bittiğini anlamaya çalışan gökyüzü meraklıları, bugünlerde epey heyecan verici bir eşiğin kıyısında duruyor. Kainatta yalnızlık hissiyle geçen uzun yılların akabinde, teknoloji sayesinde artık “orada bir yerlerde” binlerce farklı dünya olduğunu biliyoruz.
Son gelen haberler, bildiklerimizin yalnızca buzdağının görünen kısmı olduğunu kanıtladı. NASA’nın TESS misyonuna ilişkin bilgileri inceleyen araştırmacılar, bir anda listeye binlerce yeni aday ekleyerek istikrarları değiştirdi. Yapılan derinlemesine tahliller sonucunda tam 11 bin 554 yeni gezegen adayı gün yüzüne çıkarıldı. Şayet bu adayların büyük bir kısmı doğrulanırsa, insanlığın şimdiye kadar keşfettiği yaklaşık 6 bin ötegezegen sayısı bir anda iki katına çıkmış olacak.
Princeton Üniversitesi’nden Joshua Roth ve grubu, bu devasa bilgi yığınını manalı hale getirmek için klasik yolların dışına çıktı. Daha evvelki taramalarda çoklukla gökyüzünün en parlak ve dikkat alımlı yıldızlarına odaklanılıyordu. Bu yeni çalışmada ise devreye giren makine öğrenmesi algoritmaları, sönük kalmış yıldızları da radarına aldı. Geliştirilen yarı otomatik sistem, devasa data setlerini bir madenci titizliğiyle tarayarak yaklaşık 10 bin yeni dünyayı fark etmeyi başardı. Bilim dünyası için bu adım, artık tek tek yıldızları inceleme periyodunun kapandığını ve kainatın genel nüfus haritasını çıkarma sürecinin başladığını simgeliyor.
Gök cisimlerini tespit etmek için “transit yöntemi” ismi verilen hassas bir teknik kullanılıyor. Bir gezegen, yörüngesinde olduğu yıldızın önünden geçtiği an, yıldızdan gelen ışık düzeyinde çok küçük bir azalma meydana gelir. TESS işte bu milimetrik değişimleri takip ederek uzaktaki dünyaların izini sürüyor. Tabi her ışık azalması direkt bir keşif manasına gelmiyor; bu adayların bağımsız müşahedelerle onaylanması kaide. Araştırmacılar, sistemin ne kadar yeterli çalıştığını göstermek için “sıcak Jüpiter” olarak tanımlanan dev bir gaz gezegenini tespit ederek sistemlerini şimdiden tescilledi.
Yaşanabilir gezegenler için yeni bir umut
Ekibin şimdiki gayesi ise TESS’in ikinci yılında topladığı bilgileri masaya yatırmak. Bu yeni kademede, yıldızına daha uzak uzaklıkta dönen ve bir yılını daha uzun müddette tamamlayan gezegenlerin bulunması hedefleniyor. Bu yaklaşım stratejik bir değere sahip. Zira yalnızca dev kütleli gaz kütlelerini değil, Dünya üzere kayaç yapıda olan ve yaşama imkan tanıyan küçük dünyaları bulma ihtimalini artırıyor. Şimdi gökyüzünün yalnızca yarısından gelen datalar bile astronomi dünyasında büyük bir fırtına koparmış durumda, yakın gelecekte neler olacağı ise merakla bekleniyor.
