Gökbilimciler uzun yıllardır, Dünya’ya çarpma ihtimali taşıyan asteroitleri izleyebilmek için teleskoplarla gökyüzünü tarıyor. Bilimsel gayretlerin büyük kısmı, bilhassa Güneş Sistemi’nin dış bölgelerinden gelen ve yüksek süratle yaklaşan büyük kaya kesimlerini tespit etmeye odaklanıyor. Lakin yeni bir araştırma, göz önünde olan fakat görünmeyen farklı bir tehdit kaynağına işaret ediyor: Venüs’ün yörüngesini paylaşan, fakat Güneş’in parlaklığı yüzünden bugüne dek büyük ölçüde bilinmeyen kalmış asteroitler…
Güneş’e yakın pozisyonları nedeniyle uzun müddet fark edilemeyen bu cisimler, hem Venüs’e yakın hareket ediyor hem de vakit zaman Dünya’ya tehlikeli derecede yaklaşabiliyor. Araştırmacılar, bu tıp asteroitlerin lakin çarpışmadan kısa bir mühlet evvel fark edilebileceğini ve bu durumun gezegen savunması açısından önemli bir risk oluşturduğunu belirtiyor.
Venüs ile tıpkı yörüngede dönen bilinen yaklaşık 20 asteroit bulunuyor. Lakin bilim insanları, Güneş’in ağır parlaklığı nedeniyle bu sayının gerçekte çok daha fazla olabileceğini düşünüyor. Yapılan çalışmalara nazaran, bu asteroitlerin birçoklarının kökeni Mars ve Jüpiter ortasındaki ana asteroit jenerasyonuna dayanıyor. Vakit içinde yörüngeleri değişmiş ve iç Güneş Sistemi’ne hakikat yönelmiş olmaları olası.
Venüs’le misal yörüngeye sahip olmalarına karşın, bu asteroitlerin Venüs’e çarpma mümkünlüğü düşük. Ancak Dünya için tıpkı inançlı durum geçerli değil. Yapılan tahliller, birtakım asteroitlerin Dünya’nın yörüngesine ziyadesiyle yaklaştığını gösteriyor. Araştırmaya nazaran bu gök cisimlerinden kimileri, gezegenimize yalnızca 75.000 kilometre araya kadar yaklaşabiliyor. Bu ara, Ay ile Dünya ortasındaki uzaklığın beşte birinden bile daha az.
Tehlike ne kadar büyük?
Bilim insanları bu görünmeyen asteroitleri anlamak için hem sayısal simülasyonlar hem de analitik modeller kullanarak çeşitli senaryolar oluşturdu. Elde edilen datalar, birtakım bölgelerde bu cisimlerin Dünya ile muhtemel çarpışma ihtimalini önemli halde artırdığını ortaya koydu.
Çalışmayı yürüten takımdan Prof. Valerio Carruba, çarpışma riskine dair verdiği örnekte, yaklaşık 300 metre çapındaki bir asteroidin 3 ila 4,5 kilometre çapında bir krater oluşturabileceğini belirtiyor. Bu büyüklükteki bir çarpışma, yüzlerce megaton muadilinde güç açığa çıkarabilir. Daha da değerlisi, bu tıp asteroitlerin bugüne kadar izlenememiş olan bu popülasyon içinde saklanıyor olabileceği düşünülüyor.
Asteroitlerin tespit edilmesi konusunda büyük umut bağlanan yeni gözlemevleri de bu sorunu büsbütün çözmekte yetersiz kalabilir. Vera C. Rubin Gözlemevi üzere yeni jenerasyon teleskoplar daha geniş alanları ve daha karanlık gökyüzünü tarayabilecek kapasiteye sahip olsa da, kelam konusu asteroitlerin davranışları bu teknolojilerin bile sonlu kalmasına neden olabilir.
Uzmanlara nazaran, bu cisimler aylar boyunca hatta yıllarca görünmeden kalabiliyor. Yalnızca belli yörünge şartlarında, kısa müddetliğine gözlemlenebilir hale geliyorlar. Yani tertipli müşahede yapan sistemler bile onları kaçırabilir.
Görmediklerimizi de hesaba katmamız şart
Araştırma, gök cisimlerinin sırf bilinen ve izlenebilir olanlarıyla sonlu kalmamak gerektiğini açıkça ortaya koyuyor. Gezegen savunması çalışmaları, artık görünmeyen tehditleri de içerecek biçimde genişlemek zorunda. Zira görünmeyen bir asteroidin çarpışmaya sırf birkaç gün kala fark edilmesi, alınabilecek tedbirler açısından önemli bir vakit kaybı manasına gelebilir.
Dünya, uzaydan gelen muhtemel tehditlere karşı hazırlıklı olmak zorunda. Fakat bu hazırlık, sırf elimizdekileri izlemekle hudutlu kalmamalı; birebir vakitte şimdi göremediklerimizi de anlamaya çalışmakla mümkün olabilir.
