Tıp dünyası, görme kaybı yaşayan milyonlarca insan için umut verici bir dönüm noktasına daha ulaştı. Bilim insanları, makula dejenerasyonu (AMD) nedeniyle görme yetisini yitiren hastaların yine okumasını sağlayan, gözün gerisine yerleştirilen kum tanesi büyüklüğünde bir biyonik çip geliştirdi.
Sadece 2 mm x 2 mm boyutlarında ve bir insan saç telinin yarısı kalınlığında olan bu öncü implant, kamerayla donatılmış özel bir artırılmış gerçeklik (AR) gözlüğüyle birlikte çalışıyor. University College London’dan Profesör Mahi Muqit, bu gelişmeyi yapay görme tarihinde yeni bir periyot olarak isimlendirdi.
İmplantın uygulandığı birinci hastalardan biri olan Sheila Irvine, yaşadığı tecrübesi “çok heyecan verici” olarak nitelendirdi ve “Bir harf görmeye başladığımda çok heyecanlandım” kelamlarıyla hislerini lisana getirdi.
Profesör Muqit, “Kör hastalar daha evvel hiç yapılmamış manalı bir merkezi görme onarımına kavuşabiliyorlar. Okuma yeteneğini geri kazanmak, hayat kalitelerinde büyük bir güzelleşme sağlıyor ve onların özgüvenlerini yine kazanmalarına yardımcı oluyor” diyor.
Çip nasıl çalışıyor?
İki saatten kısa süren bir cerrahi operasyonla gözün retina katmanına yerleştirilen bu çip, görme sürecini taklit eden sofistike bir sistemin kesimi. Çip, Neuralink’in kurucularından Max Hodak tarafından kurulan Science Corporation tarafından üretildi. Sistem, dört basamaklı karmaşık bir süreçle çalışıyor:
Görsel Bilgi Toplama: Hasta, merceğin önünde ışığı algılayan bir kamera içeren özel bir AR gözlük takıyor.
Sinyal Dönüşümü: Bu görsel bilgi, elde taşınabilen bir küçük bilgisayara aktarılıyor ve burada kızılötesi desenlere dönüştürülüyor.
Göz İçi Yansıtma: Kızılötesi ışınlar gözlüğe geri iletilerek hastanın gözüne yansıtılıyor ve retinanın gerisindeki implanta çarpıyor.
Görme Olarak Yorumlama: Retina implantına çarpan kızılötesi ışık, göz hücrelerinden geçerek beyne ulaşan elektrik sinyallerine dönüştürülüyor ve beyin bu sinyalleri görme olarak yorumluyor.
Sistemin sunduğu ek bir özellik ise, elde taşınabilen bilgisayarda bulunan yakınlaştırma işlevi sayesinde hastaların harfleri kolaylıkla büyütme imkanına sahip olması.
İlk testler umut veriyor
Uluslararası bir grup tarafından beş ülkedeki 17 hastanede test edilen sistemde, tamamı AMD nedeniyle merkezi görme kaybı yaşayan 38 hasta yer aldı. Ameliyattan yaklaşık bir ay sonra çip aktive edildi ve hastalar, aygıtı kullanmayı öğrenmeleri için bulmaca çözme yahut harita okuma üzere teşvik edici vazifelerle desteklenen bir “rehabilitasyon sürecine” başladı.
Ameliyattan bir yıl sonra katılımcıların yüzde 84’ü (32 bireyden 27’si), klinik açıdan manalı bir görme sertliği güzelleşmesi yaşadı ve sistemi kullanarak meskende harfleri, sayıları ve sözleri okuyabildi. Hatta birtakım iştirakçiler ameliyattan evvel görme çizelgesini hiç göremiyorken, aygıtla tedavi edilenler ortalama beş satırlık bir çizelgeyi okuyabildi.
Şu an için en yaygın AMD çeşidi olan kuru AMD’nin lisanslı bir tedavisi bulunmuyor. Lakin The New England Journal of Medicine’da yayımlanan bu bulgular, implantın pazarlanması için onay alma yolunu açıyor. Profesör Muqit, AMD hastalarının bu implantı 2027 üzere erken bir tarihte alabileceğini öngörüyor.
