Güneş’in en dış katmanı olan ve milyonlarca derece sıcaklığa ulaşan korona katmanı, uzun yıllar boyunca bilim dünyası için ulaşılmaz bir gizem olarak kaldı. Fakat NASA’nın Parker Güneş Sondası, bu görünmez hudutları aşarak tarihte bir birincisi başardı.
Bilim insanları, Parker’dan gelen bilgileri kullanarak Güneş atmosferinin en ayrıntılı iki boyutlu haritalarını çıkardı. 2021 yılından bu yana korona katmanına adeta dalışlar yapan bu cesaretli araç, yıldızımızın etrafındaki o kritik sonu, yani Alfvén yüzeyini birinci sefer bu kadar net bir biçimde tanımlıyor.
Parker’ın bu tehlikeli vazifesi sürdürebilmesi, 1370 santigrat derecenin üzerindeki sıcaklıklara dayanabilen özel ısı kalkanı sayesinde mümkün oluyor. Güneş koronası aslında kalkanın dayandığı sıcaklıktan çok daha yüksek bir sıcaklığa sahip, lakin Parker’ın bulunduğu bölgede o kadar seyrek ki, süratle hareket eden bir araç çok fazla çok ısınmış parçacıkla temas etmeden süzülüp geçebiliyor. Parker’ın haritaladığı Alfvén yüzeyi, Güneş parçacıklarının yıldızın çekiminden kurtulup saatte 1,6 milyon kilometre sürate ulaşan güneş rüzgarlarına dönüştüğü “geri dönüşü olmayan nokta” olarak biliniyor. Bu hududun tam olarak nerede başladığı ve nasıl bir hale sahip olduğu bugüne kadar büyük bir muammaydı.
Hareketli bir hudut ve Dünya için kritik veriler
Yedi yıllık data birikimiyle oluşturulan yeni haritalar, Güneş’in atmosfer hududunun sabit olmadığını, bilakis daima bir değişim içinde olduğunu gösteriyor. Güneş, yaklaşık 11 yıllık bir döngü izliyor ve aktivitesinin tepeye ulaştığı “solar maksimum” periyotlarında atmosferi çok daha hırçın bir hal alıyor. Haritalar, Güneş daha faal hale geldikçe Alfvén yüzeyinin çok daha “dikenli” ve türbülanslı bir yapıya büründüğünü kanıtladı. Bu keşif yalnızca akademik bir merakı gidermekle kalmıyor, tıpkı vakitte Dünya’daki teknolojilerimizi korumak ismine da hayati ehemmiyet taşıyor.
Güneş’te meydana gelen patlamalar; GPS sistemlerini, telsiz bağlantısını ve elektrik şebekelerini felç etme potansiyeline sahip. Bu atmosfer haritaları sayesinde, güneş rüzgarlarının ve patlamaların nasıl hareket edeceğini daha düzgün öngörmek mümkün. Parker, Eylül 2025’te Güneş’e yaptığı 25. yakın geçişini tamamlayarak yüzeye 6,2 milyon kilometre kadar yaklaştı. Saatte 687 bin kilometre sürate ulaşarak “insan üretimi en süratli nesne” rekorunu da elinde tutan sonda, 2024 sonundan bu yana bu rekorlarını tazeleyip duruyor. Ana vazifesi resmi olarak sona ermiş olsa da, Parker’ın 2029 yılının ortalarına kadar bilgi toplamaya devam etmesi planlanıyor.
