Gökyüzünün en meşhur ziyaretçilerinden biri olan Halley kuyruklu yıldızı, ismini 18. yüzyılın başlarında bu kozmik taşın hareketlerini bilimsel olarak tanımlayan Edmond Halley’den alıyor olsa da, tarih sayfaları çok daha eski bir keşfin izlerini fısıldıyor. Yeni bir araştırma, bu ünlü kuyruklu yıldızın yaklaşık 75 yıllık periyodik döngüsünü çözen birinci kişinin aslında İngiliz astronom Halley olmayabileceğini ortaya koydu.

Hollanda’daki Leiden Üniversitesi’nden astronom Simon Portegies Zwart, Halley’den tam 600 yıl evvel, İngiliz bir keşişin bu ilişkiyi çoktan kurduğunu savunuyor. Malmesbury Manastırı’nda yaşayan keşiş Eilmer, aslında tarih meraklıları için yabancı bir isim değil. Eilmer, antik Yunan mitolojisinden, bilhassa de güneşe fazla yaklaşan İkarus’un kıssasından etkilenerek uçuş denemeleri yapan biri olarak tanınıyor. 1000’li yılların başında ellerine taktığı kanatlarla bir kuleden atlayan ve yaklaşık 200 metre süzüldükten sonra sert bir rüzgarla yere çakılıp bacaklarını kıran bu “uçan keşiş”, astronomiye de büyük bir tutku duyuyordu. Tarihçi William of Malmesbury’nin (Malmesburyli William) kayıtlarına nazaran, Eilmer şimdi küçük bir çocukken 989 yılında gökyüzünde parlayan devasa bir kuyruklu yıldızı izledi. On yıllar sonra, 1066 yılında tıpkı gökyüzü olayına bir defa daha tanıklık ettiğinde, gördüğü şeyin yalnızca rastgele bir yıldız olmadığını fark etti.

Bir keşişin kehaneti ve kozmik döngü

Zwart’ın kitabında yer alan teze nazaran, 1066 yılında kuyruklu yıldızı tekrar gören Eilmer, “Geri mi geldin? Seni görmeyeli uzun vakit oldu” diyerek karşısındaki objenin on yıllar evvel gördüğü birebir cisim olduğunu teyit etmişti. O periyotta İngiltere, Kral Edward’ın vefatıyla büyük bir taht krizinin tam ortasındaydı. Eilmer, bu parlak yıldızı vatanının yıkımını getirecek bir alamet olarak görse de, asıl bilimsel muvaffakiyet bu iki olayı tek bir döngüde birleştirmesiydi. Şayet bu tarihi kayıtlar doğruysa, insanlık Halley kuyruklu yıldızının periyodik bir konuk olduğunu Edmond Halley’den çok daha evvel, bir Orta Çağ manastırının sessizliğinde öğrendi.

Kuyruklu yıldızın 1066 yılındaki bu geçişi, yalnızca Eilmer’ın hafızasında değil, tarihin en ünlü işlemelerinden biri olan Bayeux İşlemesi’nde de kendine yer buldu. Fatih William’ın İngiltere’yi işgalini anlatan bu halıda, gökyüzünde süzülen kuyruklu yıldız açıkça görülebiliyor. Edmond Halley ise lakin 1705 yılında 1531, 1607 ve 1682 yıllarındaki dataları birleştirerek bir iddia yürütebildi.

Halley, iddiasının gerçekleştiği 1758 yılını görecek kadar yaşayamasa da, ismi tarihe geçmeyi başardı. Lakin günümüz araştırmacıları, Eilmer’ın bu dehasının hakkını vermenin vaktinin geldiğini düşünüyor. Güneş etrafında epey geniş ve eliptik bir yörünge çizen bu gizemli kaya kesimi, bir sonraki ziyaretini Temmuz 2061’de yapacak. O gün geldiğinde, tahminen de artık ona “Eilmer Kuyruklu Yıldızı” dememiz gerekecek.