Rüzgarın uğultusu, yaprakların hışırtısı ya da başımızın üzerindeki uçaklar… Mutlak sessizliği deneyimlemek, çağdaş dünyada neredeyse imkansız. Pekala ancak gezegenimizin en sessiz yeri neresi?
Dünya genelinde bu unvan için pek çok yer aday olsa da, gürültü faktörleri en sessiz noktayı belirlemeyi zorlaştırıyor. Fakat Amerika Birleşik Devletleri’nin en sessiz ulusal parkı olduğu düşünülen Haleakalā Krateri, unvanın en güçlü doğal adaylardan biri olarak öne çıkıyor.
Hawaii’nin Maui Adası’ndaki Doğu Maui yanardağında, Pasifik Okyanusu’ndan 3.055 metre yükseklikte yer alan bu krater, kendine mahsus bir atmosfere sahip. ABD Ulusal Park Hizmetleri, burada bulunan ortam ses düzeylerinin insan işitme eşiğine yaklaştığını söylüyor.
Sessizliğin sırrı: Kuraklık ve coğrafya
Haleakalā Krateri’nin bu kadar sessiz olmasının arkasında coğrafik ve doğal faktörler yatıyor. Derin krater yapısı rüzgarı dışarıda tutmaya yardımcı oluyor. Kurak coğrafya nedeniyle ise bitki örtüsü çok az, bu da bitkilerin hışırdayarak ses çıkarmasını engelliyor. Birebir vakitte kuraklık, hayvanların bölgeye yuva kurmasını zorlaştırıyor.
2003 yılında yapılan akustik ölçümlere nazaran, Haleakalā Krateri, ABD Ulusal Park Sistemi’ndeki en sessiz alanlardan biri. Doğal ortam ses düzeyleri kırsal bölgelerde 21 dBA ile başlıyor ve bazen 10 dBA’ya kadar düşüyor. Bu o kadar düşük bir düzey ki, krateri ziyaret edenler kendi kalp atışlarını bile duyabildiklerini söylüyorlar.
İnsan üretimi rekor: Negatif desibel nedir?
Yeryüzündeki en sessiz yer unvanını elinde tutan yer ise doğal bir bölge değil, insan imali bir laboratuvar olağanüstüsü: Minnesota, Minneapolis’teki Orfield Laboratuvarları‘nda bulunan yankısız test odası. Bu oda, tarihinde üç kere “Dünyanın En Sessiz Yeri” unvanını kazandı.
Yankısız oda, sesin %99,99’unu emerek mümkün olduğunca az ses kalacak formda özel olarak tasarlandı. Ses gücü, fiberglas ve köpük takozlar kullanılarak dağıtılıyor ve dışarıdan sızan sesi en aza indirmek için oda, titreşim önleyiciler üzerine inşa ediliyor. Bu odada kaydedilen ortam ses düzeyi ise eksi 24.9 desibel olarak ölçüldü.
Bu oda hakkında, içeride uzun müddet duranların “hayatta kalamadığı” üzere efsaneler ortaya çıksa da, bunlar yanlışsız değil. Lakin tecrübe yeniden de rahatsız edici. Odada kalanlar, mide bulantısı ve oryantasyon bozukluğu yaşadıklarını, ayrıyeten damarlarındaki kanın hareketini ve göz kapaklarının kırpılma sesini bile duyabildiklerini bildiriyorlar.
Peki, bir ses düzeyi nasıl negatif olabilir? Sesin kendisi negatif olmasa da, ses ölçü ünitesi olan desibel negatif paha alabiliyor. Bunun nedeni, desibel ölçeğinin cetveller üzere doğrusal değil, logaritmik olması. Sıfır desibel, insan işitme eşiği yahut insanların duyabileceği en sessiz ses olarak belirlenmiş duruma. Yankısız odalarda ise ortam sesi bu eşiğin bile altına iniyor. Yani negatif desibel, ölçülen sesin insan kulağının sıfır eşiğinin altında olduğunu gösteriyor.
