Hava kirliliğinin görünmez lakin en sinsi düşmanlarından biri olan PM2.5 parçacıkları, her gün soluduğumuz havayla akciğerlerimize sızarak sıhhatimizi tehdit etmeye devam ediyor. Saç telinden onlarca kat daha ince olan bu küçük partiküller, trafikten orman yangınlarına kadar pek çok kaynakla havaya karışıyor ve direkt astım ya da akciğer kanseri üzere önemli hastalıklara davetiye çıkarıyor. Fakat Sidney Teknoloji Üniversitesi UTS tarafından yürütülen yeni bir araştırma, mutfağımızdaki kolay bir yardımcının bu kirliliğe karşı güçlü bir kalkan olabileceğini gösteriyor: C vitamini.

Fareler ve laboratuvar ortamında yetiştirilen insan dokuları üzerinde yapılan deneyler, yüksek dozda C vitamininin hava kirliliğinin akciğerlerde yol açtığı hasarı önemli oranda hafiflettiğini ortaya koydu. Bilim insanları, bilhassa düşük seviyedeki PM2.5 maruziyetinde bile hücrelerin nasıl bir yıkıma uğradığını yakından izledi. Bu minik parçacıklar hücrelere ulaştığında, hücrenin güç santralleri olan mitokondrileri gaye alıyor ve bedende ziyanlı bir iltihaplanma sürecini tetikliyor. İşte tam bu noktada devreye giren C vitamini, güçlü antioksidan özelliği sayesinde hücreleri oksidatif gerilim denilen “kimyasal saldırılara” karşı müdafaa altına alıyor.

Kirliliğe karşı ekonomik bir umut kapısı

Araştırma takımının başında bulunan moleküler biyolog Brian Oliver, ulaştıkları bulguların yüz milyonlarca insanı etkileyen global bir meseleye karşı birinci kere düşük maliyetli ve önleyici bir tahlil umudu sunduğunu belirtiyor. Laboratuvarda elde edilen sonuçlar hayli umut verici olsa da Oliver bir hususta değerli bir ikazda bulunuyor: Herkesin kendi başına yüksek dozda destek alması yerine kesinlikle bir tabibe istişaresi gerekiyor. Gerçek dozu belirlemenin ve piyasadaki desteklerin içindeki öteki bileşenlere dikkat etmenin, istenmeyen yan tesirlerden korunmak ismine büyük kıymet taşıdığı vurgulanıyor.

Dünya genelinde hava kirliliğinin “güvenli” bir düzeyinin olmadığını artık biliyoruz. Gelişmiş ülkelerde bile ölçülen kirlilik kıymetlerinin hücre seviyesinde nasıl bir tahribat yarattığı, UTS’nin bu çalışmasıyla bir defa daha tescillenmiş oldu. Elbette asıl tahlil soluduğumuz havanın kalitesini artırmaktan geçiyor.

Yine de, hava kalitesinin düzelmesini beklerken C vitamini takviyesi almak, bilhassa yüksek risk kümesindeki bireyler için akciğerlerini muhafazanın pratik bir yolu haline gelebilir. Bilim dünyası artık, laboratuvardaki bu muvaffakiyetin gerçek hayattaki insan bedeninde ne kadar tesirli olacağını nihaileştirmek için çalışmalarını bir sonraki etaba taşımaya hazırlanıyor.