1974 yılının Mart ayında, Çin’in Talihi eyaletindeki bir köyde su kuyusu açmak için yere kazma vuran Yang Zhifa ve kardeşleri, insanlık tarihinin en sarsıcı keşiflerinden birine imza atacaklarını bilmiyorlardı. Toprağın derinliklerine indikçe evvel bir heykel başıyla karşılaşan köylüler, başlangıçta bunun bir Buda heykeli olduğunu sandı.
Ancak hafriyat genişledikçe yeraltında binlerce kişilik sessiz bir heykel ordusunun yattığı fark edildi. MÖ 200’lü yıllara dayanan bu buluş, Çin’in birinci imparatoru Çin Şi Huang’ın mezarını korumak için toprağa gömülen devasa “Toprak Askerler” (Terracotta) ordusuydu. Uzunlukları 180 santimetreye yaklaşan bu binlerce heykelin ortasında yalnızca askerler değil, savaş atları, memurlar ve hatta çeşitli hayvan figürleri de yer alıyordu.
İmparator şimdi 13 yaşında tahta çıktığında başlayan bu devasa nekropol inşaatının tamamlanması yaklaşık 40 yıl sürdü. İmparatorluğun dört bir yanından gelen 700 bin personel ve sanatkarın bu projede çalıştığı varsayım ediliyor. Projenin büyüklüğü ve karmaşıklığı, o periyot için hem teknolojik hem de lojistik açıdan inanılmaz bir zorluk manasına geliyordu. Fakat askerler artık gün yüzüne çıkarılmış olsa da, asıl gizemli bölgeye, yani İmparator Çin Şi Huang’ın mezarına 2 bin yılı aşkın müddettir tek bir elin bile değmemiş olması, bu bulgunun bir öbür farklı yanı olarak dikkat çekiyor. Mezar bugün hala birinci günkü üzere mühürlü duruyor.
Mezarı açmaya mani olan tuzaklar ve engeller
Modern arkeologların bu görkemli mezarı açmaktan çekinmesinin hem teknik hem de efsanevi sebepleri var. Teknik açıdan en büyük endişe, mezarın içindeki değer biçilemez yapıtların dışarıyla temas ettiği anda yok olması. Toprak askerler birinci çıkarıldığında, boyalarının altındaki cila havayla temas eder etmez saniyeler içinde dökülmeye başladı. Bilim insanları tıpkı felaketin ana mezar odasında da yaşanmasından çekiniyor. Lakin bir de antik tarihçilerin uyardığı, doğrudan Indiana Jones sinemalarından fırlamış üzere görünen tehlikeler var.
Antik Çinli tarihçi Sima Qian’ın kayıtlarına nazaran mezar, yalnızca hazinelerle değil, davetsiz misafirleri vurmaya hazır kurulu yaylı tüfek düzenekleriyle dolu. Daha da korkutucu olanı ise, mezarın içinde ırmakları ve denizleri simgelemek üzere mekanik bir sistemle akıtılan devasa ölçüde cıva bulunması. Bilim insanları mezar höyüğünün üzerindeki havayı tahlil ettiklerinde, bölgedeki olağan düzeyin kat kat üzerinde atomik cıva yoğunluğu saptadı. Bu durum, antik kayıtların yalnızca birer efsane olmadığını, içeride nitekim ölümcül ölçüde cıva birikmiş olabileceğini gösteriyor.
Şimdilik bu gizemli oda, cıva zehirlenmesi ve antik tuzakların gölgesinde açılmayı bekliyor. Gelecekte geliştirilecek yeni tarama yolları, bu tehlikelere girmeden içeriyi görmemizi sağlayabilir.
