Hollywood sinemaları ve görüntü oyunları sayesinde zihnimizde yer eden bir imge var: Lanetli, zımnî geçitlerle kaplanmış, kazıklı kuyular ve tavandan inen bıçaklarla dolu Mısır piramitleri… Lakin Mısırbilimciler, bu tanınan kültür mitinin gerçeği yansıtmadığını açıkça belirtiyor. Antik Mısırlılar, piramitleri korumak için elbette büyük efor sarf ettiler, ancak ne yazık ki tuzaklar bu usullerin bir modülü değildi.
Mısırbilimci Reg Clark şöyle diyor: “Hayır, piramitlerde tuzak kullanmadılar, lakin içeri girmeyi inanılmaz derecede zorlaştırabiliyorlardı.” Bağımsız Mısırbilimci Rolf Krauss da bu fikri destekleyerek, sinema ve oyunlarda sıkça görülen çivili çukurlar yahut ip tuzaklarının Eski Mısır’da uygulanmadığını vurguluyor.
Krauss, bu cins formüllerin aslında tesirli olamayacağını belirtiyor; çünkü mezar soygunları ekseriyetle kalabalık kümeler tarafından yapılırdı ve bir tuzak en fazla bir ya da iki kişiyi durdurur, geri kalan hırsızlar ise yollarına devam ederdi.
Mısırlılar güvenliği mimaride aradı
Antik Mısırlılar, mezar güvenliği konusunda daha çok mimari tahlillere başvurdular. Reg Clark’ın mezar müdafaası üzerine yazdığı kapsamlı çalışmada açıkladığına nazaran, piramitlerin inşa edilme nedenlerinden biri de firavunların mezarlarını daha inançlı hale getirmekti.
Önceleri “mastaba” ismi verilen, düz çatılı ve dik yamaçlı duvarlara sahip mezarlar inşa ediliyordu ve bu mezarların soyulması nispeten kolaydı. Piramitler ise bu probleme dev bir kütle ile tahlil getirdi. Piramitlerin devasa hacmi ve sağlam materyallerden oluşan yapısı, mezar odalarına doğal bir müdafaa sağlıyordu. Bir soyguncunun firavunun gömüldüğü odaya ulaşabilmesi için derin tüneller kazması gerekiyordu.
Firavun gömüldükten sonra, ana girişler titizlikle kapatılır, uzun ve dar geçitler ise devasa taş bloklarla doldurulurdu. Büyük Piramit’te mezar odasına çıkmayan kör geçitlerin bulunması da, bunların hırsızları şaşırtmak için yapılıp yapılmadığı sorusunu hala canlı tutuyor.
En büyük tehlike: Çökme ve yakalanma riski
Aslında piramidin içindeki en gerçekçi tehlikelerden biri, mimarinin kendisiydi. Clark, birtakım piramitlerdeki bu tıkanıklıkların şahsen bir risk oluşturduğunu belirtiyor. Örneğin, 1950’lerde Mısırlı arkeolog Zakaria Goneim‘in Sekhemkhet Piramidi’ndeki kazılarında, ana giriş koridorunun üzerindeki dolgu taşlarının personellerin üzerine çökmesi sonucu bir kişi hayatını kaybetmişti.
Mimari tedbirlerin yanı sıra, mezar odalarını korumak için bazen büyülü müdafaa metinleri kullanılırdı. Fakat “Piramit Metinleri” olarak bilinen bu yazılar, tanınan kültürün bilakis, bir hırsıza lanet okumaktan çok, firavuna öteki dünyadaki seyahati sırasında büyüsel muhafaza sağlamayı amaçlıyordu.
Soyguncuların karşılaştığı en büyük caydırıcı tehdit ise yakalanmaktı. Clark’ın aktardığı dokümanlara nazaran, 20. Hanedanlık devrine ilişkin bir metinde, mezar soyguncularına verilen cezanın burnun ve kulakların kesilmesinin akabinde kazığa oturtulmaya kadar gidebildiği görülüyordu.
Piramitlerin inşa edilmesi neden sona erdi?
Ne yazık ki, tüm bu mimari ve yasal tedbirlere karşın, müdafaa usulleri çoğunlukla başarısız oldu. Khufu için inşa edilen Büyük Piramit de dahil olmak üzere pek çok piramit, antik ya da Orta Çağ’da soyuldu.
Bu durum, firavunların mezar yeri stratejisini değiştirmelerine yol açtı. 18. Hanedanlık devrinden itibaren firavunlar, piramitlere gömülmek yerine, gizlilik üzerine kurulu bir nekropol olan Krallar Vadisi’ne gömülmeyi tercih ettiler. Fakat bu yeni yer bile hırsızlığı büsbütün durduramadı; vadideki pek çok mezar soyuldu ve bu bahtsız akıbetten sadece Tutankhamun’un nispeten küçük ve âlâ gizlenmiş mezarı kurtulabildi.
