Eski aile albümlerini karıştırırken ya da tarih kitaplarındaki siyah beyaz portrelere bakarken, o devirdeki insanların yüz çizgilerinde tanım edilemez bir farklılık sezeriz. Birçok vakit bu durumu eski moda kıyafetlere, önemli bakışlara yahut o günlerin fotoğraf teknolojisine yorarız. Fakat Tokyo Üniversitesi tarafından yürütülen şimdiki bir araştırma, bu farklılığın yalnızca tarz değil, kemik yapımızla ilgili olduğunu kanıtladı.
Bilim, insan kafatasının yalnızca birkaç kuşak içinde şaşırtan bir süratle değiştiğini saptadı. Hasılı, yalnızca ömür stilimiz değil, başımızın fizikî formu da vaktin ruhuna ayak uydurarak yine şekilleniyor.
Araştırmacılar bu değişimi gözlemlemek ismine 19. yüzyıl sonu ile 20. yüzyıl başındaki bireylere ilişkin kafataslarını mercek altına aldı. Toplamda 56 tarihî örnek, 2020’li yıllarda hayatını kaybeden günümüz insanlarının anatomik yapılarıyla kıyaslandı. Bilgisayarlı tomografi yardımıyla 161 farklı noktadan alınan datalar, insan başının vakit içindeki seyahatini net bir haritaya dönüştürdü.
Elde edilen bulgular, geçmişin oval ve uzun çizgilerinin yerini daha geniş ve yuvarlak formlara bıraktığını gösterdi. Bilhassa erkeklerde çok daha keskin hissedilen bu değişim, bayan ve erkek kafatasları ortasındaki farkın tarih boyunca hiç olmadığı kadar belirginleştiğini ortaya koyuyor.
Çevresel faktörlerin etkisi
Peki, evrimsel süreç için “göz açıp kapayıncaya kadar” sayılabilecek bu kadar kısa bir müddette kemiklerimiz nasıl değişebildi? Uzmanlar, bu durumun genetik bir mutasyondan fazla beslenme ve sıhhat kurallarındaki güzelleşmeyle ilgili olduğu görüşünde. Çağdaş mutfakla birlikte yumuşak besinlerin hayatımıza girmesi, çene kaslarımıza binen yükü azalttı. Bu durum yüz iskeletinin gelişimini direkt etkilerken, uzunluk uzamasına neden olan çevresel etkenler kafatasının üst kısmını da genişletti. 14. yüzyıldaki Kara Ölüm periyodundan kalan kalıntılarla yapılan misal çalışmalar da beynin yerleştiği boşluğun vakitle 10 milimetre kadar büyüdüğünü doğruluyor.
İnsan iskeletinin bu kadar esnek ve dış etkenlere açık olması, isimli tıptan arkeolojiye kadar pek çok bilim kısmını yakından ilgilendiriyor. Şayet iskeletimiz sandığımızdan çok daha süratli bir dönüşüm içindeyse, geçmişi tahlil etmek için kullandığımız eski usulleri de güncelleme vakti gelmiş olabilir.
