İnsanlık tarihinin kökenlerine dair bildiklerimiz, Çin’in kuzeyinden gelen yeni bir keşifle sarsılmaya devam ediyor. “Büyük Başlı İnsan” olarak da bilinen ve resmi ismi Homo juluensis olan bu çeşit, on yıllardır süren belirsizliğin akabinde nihayet soyağacımızdaki yerini netleştiriyor.
Orta Pleistosen devrinde Çin coğrafyasında karar süren bu gizemli canlılar, çağdaş insanın uzak akrabalarının birbirine karıştığı ve bilim dünyasında “ortadaki karmaşa” olarak isimlendirilen gizemli bölümün en değerli modüllerinden biri haline geldi.
Homo juluensis fosilleri aslında birinci defa 1970’li yıllarda Hebei eyaletinde gün ışığına çıkarılmıştı. Lakin bu cinsin isimlendirilmesi ve gerçek yaşının saptanması 2024 yılını buldu. Bulunduğu günden bu yana yapılan farklı tarihlendirme çalışmaları, bu antik insanların yaşına dair baş karıştırıcı sonuçlar ortaya koyuyordu. Birtakım formüller fosillerin yarım milyon yaşında olduğunu tez ederken, kimileri ise sadece 69 bin yıl öncesine işaret ediyordu. Bilim insanları bu sis perdesini aralamak için uranyum serisi tarihlendirme yoluna başvurdu ve hem insan kalıntılarını hem de tıpkı katmanda bulunan at üzere öteki memelilerin kemiklerini inceledi. Sonuçlar, bu “büyük kafalı” akrabalarımızın günümüzden yaklaşık 140 bin ila 230 bin yıl evvel yaşadığını kesin bir lisanla kanıtlıyor.
“Ejder adam” ile komşu bir yaşam
Bu keşfin en heyecan verici yanı, Homo juluensis’in o devirde yalnız olmadığını göstermesi. Yeni datalar, bu tıbbın “Ejder Adam” (Homo longi) olarak bilinen bir diğer devasa kafataslı cinsle tıpkı vakit diliminde kuzey Çin topraklarını paylaştığını ortaya koyuyor. Yaklaşık 150 bin yıl evvel tıpkı coğrafyada birbirinden morfolojik olarak farklı en az iki insan tipinin yan yana yaşadığı fikri, evrimsel sürecin ne kadar güçlü bir çeşitliliğe sahip olduğunu bir sefer daha gösteriyor. Her iki çeşidin de çağdaş insanın kardeş soyu olan Denisovalılarla yakın bağları olduğu düşünülüyor.
Şu anki bulgular, Homo juluensis’in geniş alın yapısı ve fizikî özellikleri bakımından Tayvan Boğazı’nın derinliklerinde bulunan öbür Denisova fosilleriyle büyük benzerlikler taşıdığını gösteriyor. Lakin bilim insanları hala temkinli davranmayı tercih ediyor. Bu çeşidin Denisova kataloğuna tam olarak dahil edilip edilmeyeceği, gelecekte bulunacak yeni numuneler ve yapılacak ayrıntılı genetik tahlillerle mutlaklık kazanacak. Şimdilik bildiğimiz tek şey, antik Çin topraklarının bir vakitler sandığımızdan çok daha kalabalık ve farklı insan tiplerine konut sahipliği yapan hareketli bir merkez olduğu gerçeği.
