Cebimizde taşıdığımız akıllı telefonların, bir vakitler koca bir odayı kaplayan devasa makinelerden katbekat daha güçlü olması kulağa bir bilim kurgu kıssası üzere geliyor olabilir. Fakat günümüzün taşınabilir aygıtları yalnızca birer irtibat aracı değil; aslında avucumuza sığan birer muhteşem bilgisayar haline gelmiş durumda.
1940’larda oda büyüklüğünde olan ve yerden tavana kadar uzanan birinci bilgisayarların yerini, transistörlerin icadıyla minicik bileşenler aldı. Pekala, bugün kullandığımız ortalama bir akıllı telefon, geçmişin efsanevi devleriyle kıyaslandığında tam olarak ne kadar güçlü?
Bu kıyaslamayı yapmak için 1980’lerin tepe noktasına, periyodun en güçlü makinesi kabul edilen Cray-2 üstün bilgisayarına bakmak kâfi. 1985 yılında üretilen bu devasa aygıt, saniyede 1,9 milyar süreç yapabilme kapasitesiyle o günlerin ulaşılmaz teknoloji mükemmeliydi. Bugünün en aktüel modellerinden biri olan iPhone 17’ye baktığımızda ise durum baş döndürücü bir hal alıyor. Yapılan tahlillere nazaran iPhone 17, saniyede yaklaşık 2 trilyon süreç gerçekleştiriyor. Yani 80’lerin meşhur üstün bilgisayarından tam 109 bin kat daha fazla güce sahip. Üstelik 2,5 tondan fazla tartıya sahip olan Cray-2’nin yanında, yalnızca 177 gramlık iPhone 17 tam 14 bin kat daha hafif.
Enerji canavarından akıllı yardımcıya
Eski üstün bilgisayarlar ile çağdaş akıllı telefonlar ortasındaki fark yalnızca sürat ve yükle hudutlu değil. 80’lerin dev makineleri, bugünkü telefonlarımız üzere her işe koşan birer yardımcı değildi ve yalnızca belli ağır vazifeler için tasarlanmıştı. Örneğin Cray-2, NASA tarafından uçak uçuş simülasyonları yapmak için kullanılıyordu. Başka modeller ise nükleer araştırmalar yahut okyanus bilimi üzere özel alanlarda karmaşık denklemleri çözüyordu.
Bu devasa süreç gücü, çalışmak için 150 ila 200 kilovat üzere vahim bir elektrik tüketiyordu. Kıyaslamak gerekirse, aktüel bir akıllı telefonun süratli şarjı için yalnızca 40 vatlık bir güç kâfi oluyor. Yani eski sistemler hem çok daha az iş yapıyordu hem de güç bakımından tam bir tüketim canavarı üzere hareket ediyordu.
Bugünün dünyasında telefonumuzla banka süreçlerinden oyun oynamaya kadar her şeyi saniyeler içinde hallediyoruz. Elbette çağdaş üstün bilgisayarlar da yerinde saymıyor; artık kuantum fiziğinin sonlarını zorluyor yahut dünya geleceğine dair karmaşık iddialar yürütüyor. Lakin Cray-2 üzere modellerin, bugünkü teknolojinin temelini attığını unutmamak lazım. Teknoloji o kadar süratli ilerledi ki, 40 yıl evvel bir devletin sahip olabileceği en büyük gücü artık cebimizde taşıyoruz.
