Uranüs’ün etrafındaki uyduların sayısı bir defa daha değişti. James Webb Uzay Teleskobu’nun (JWST) yaptığı müşahedeler, daha evvel fark edilmemiş yeni bir uydunun varlığını ortaya koydu. Bu küçük lakin dikkat cazip keşifle birlikte Uranüs’ün bilinen uydu sayısı 29’a yükseldi.
Gezegenin uydularıyla ilgili tarihçeye bakıldığında, keşiflerin aralıklı ve hayli uzun mühletlere yayıldığı görülüyor. Uranüs keşfedildikten yalnızca altı yıl sonra, 18. yüzyılın sonunda William Herschel birinci iki uydusunu gözlemledi. O periyot dört uydu tespit ettiğini düşünse de, bu uydulardan ikisinin nitekim kayda geçmesi için 60 yılı aşkın bir mühlet daha geçmesi gerekecekti. Devam eden yıllarda yalnızca bir yeni uydu daha keşfedilebildi.
Asıl sıçrama, 1986 yılında Voyager 2 uzay aracının Uranüs’ün yanından geçmesiyle yaşandı. Voyager’ın aktardığı bilgiler sayesinde, daha evvel bilinmeyen 10 uydu birden tanımlandı. Böylelikle Uranüs’ün uydularının sayısı bir anda 15’e çıktı. O periyotta yapılan tahliller, gezegenin etrafında çok daha fazla sayıda küçük uydunun olabileceğine de işaret ediyordu. Sonraki yıllarda hem yer tabanlı teleskoplarla hem de Hubble Uzay Teleskobu’nun katkısıyla bu sayı 27’ye kadar çıktı. Fakat bundan sonra uzunca bir müddet yeni bir keşif yapılamadı. Tam 21 yıl sonra, geçtiğimiz yıl 28. uydu tespit edildi ve artık de JWST’nin gözlemleriyle 29. uydu kayıtlara geçti.
Uranüs’e en yakın üçüncü uydu
Bu yeni uydu, Uranüs’ten yaklaşık 56.000 kilometre uzaklıkta, gezegenin ekvatoruna yakın, hayli sistemli bir yörünge izliyor. Müşahedeler, Ophelia ile Bianca uydularının yörüngeleri ortasında konumlandığını gösteriyor. Bu özelliğiyle Uranüs’e en yakın üçüncü uydu olarak öne çıkıyor. Çapının yaklaşık 10 kilometre olduğu varsayım edilen uydunun, Voyager 2 tarafından tespit edilememiş olması büyüklüğüne ve düşük parlaklığına bağlanıyor. Bilim insanları, bu kadar tertipli bir yörüngenin, uydunun Uranüs’ün yakın etrafında oluştuğuna işaret ettiğini düşünüyor.
James Webb’in bu keşfi, yalnızca yeni bir uyduyu ortaya çıkarmakla kalmadı, tıpkı vakitte Uranüs sistemi içindeki daha küçük uyduların varlığına dair ipuçlarını da güçlendirdi. SETI Enstitüsü’nden Dr. Matthew Tiscareno, Uranüs’ün alışılmadık derecede çok sayıda iç uyduya sahip olduğunu ve bu küçük uyduların gezegenin halkalarıyla karmaşık bağlantılar içinde olduğunu belirtiyor. Bu durumun, Uranüs’ün uydu ve halka sistemleri ortasında net bir hudut çizmenin sıkıntı olduğu, dinamik ve karmaşık bir geçmişe sahip olduğunu gösterdiğini tabir ediyor.
Yeni keşfedilen uydu, Uranüs’ün büyük uydularından biri olan Miranda’nın yörüngesinin bile içinde yer alıyor. Bu pozisyonuyla, sistemde bilinen en iç yörüngelerden birinde dönen 14. küçük uydu olarak sınıflandırıldı. Şu ana kadar tanımlanmış öteki iç uydulardan bile daha küçük olması, Uranüs etrafında hâlâ keşfedilmeyi bekleyen öbür cisimlerin olabileceği ihtimalini gündeme getiriyor.
NASA’dan Dr. Maryame El Moutamid, Şubat ayında James Webb tarafından alınan 40 dakikalık müşahede datalarında, bir noktanın net formda hareket ettiğinin saptandığını ve bunun güçlü bir ispat olarak değerlendirildiğini belirtiyor. Her ne kadar keşif şimdi bilimsel hakem sürecinden geçmemiş olsa da, datalar ışığında ciddiye alınması gereken bir bulgu olduğu tabir ediliyor.
Uranüs’ün şimdiye dek bilinen uydularına, çoklukla Shakespeare’in oyunlarındaki karakterlerin ya da Alexander Pope’un bir şiirindeki figürlerin isimleri verilmişti. Yeni uydunun da bu geleneği sürdürmesi bekleniyor. Lakin kimi bilim insanları, halkalara bu kadar yakın bir pozisyonda yer alması ve etkileşim potansiyeli nedeniyle, esprili bir halde bu kere bir Tolkien karakterinin adının düşünülebileceğini lisana getiriyor.
