Gökbilim tarihinde yeni bir sayfa açan James Webb Uzay Teleskobu, kozmosun derinliklerine hakikat yaptığı seyahatte kendi rekorunu bir defa daha tazeledi. Bilim dünyasında büyük bir heyecan yaratan son keşfe nazaran, kozmosun doğumundan yalnızca 280 milyon yıl sonra oluşmuş olan MoM-z14 isimli bir galaksi tespit edildi.
Massachusetts Teknoloji Enstitüsü araştırmacıları tarafından yürütülen çalışmada, bu galaksinin yaydığı ışığın milyarlarca yıllık bir seyahatin akabinde teleskobun kızılötesi sensörlerine ulaştığı doğrulandı. Bu keşif, insanlığın kainatın başlangıcına dair gözlemleyebildiği en uzak sonu temsil ederek kozmik şafağa dair bildiklerimizi kökten sarsıyor.
JWST, 2022 yılında vazifeye başladığından beri bilim insanlarının iddialarından çok daha parlak ve yaşlı galaksiler bularak mevcut teorileri zorlamaya devam ediyor. Cihanın şimdi “bebeklik” devrinde bu kadar gelişmiş sistemlerin bulunması, galaksi oluşumuyla ilgili temel soruları da beraberinde getirdi. Araştırma grubu, mevcut bilgileri tararken MoM-z14‘ü potansiyel bir amaç olarak belirledi ve Nisan 2025’te teleskobun gözlerini bu özel noktaya çevirdi. Yapılan ölçümler, bir objenin uzaklığını ve yaşını belirleyen “kırmızıya kayma” bedelinin 14,44 olduğunu kanıtladı. Bu sayı, bir evvelki rekor sahibi olan JADES-GS-z14-0‘ın 14,18’lik pahasını geride bırakarak MoM-z14’ü kozmosun bilinen en uzak köşesine yerleştiriyor.
Küçücük bir galaksi, dev bir ışık kaynağı
MoM-z14’ün fizikî özellikleri de en az uzaklığı kadar şaşırtan ayrıntılar barındırıyor. Kendi galaksimiz Samanyolu’ndan yaklaşık 400 kat daha küçük olan bu galaksi, yalnızca 240 ışık yılı genişliğinde olmasına karşın yaydığı ışık ölçüsüyle dikkat cazip. Boyutuna oranla epey ağır bir kütleye sahip olan galaksinin, Samanyolu’nun yörüngesindeki cüce galaksilerden biri olan Küçük Macellan Bulutu ile misal bir kütleye sahip olduğu hesaplandı. Araştırmacılar, bu kadim yapının çok süratli bir yıldız oluşum patlaması yaşadığını ve kimyasal yapısının Samanyolu’ndaki en yaşlı yıldız kümeleriyle benzerlikler taşıdığını gözlemledi.
Bu benzerlik, kozmosun en erken evrelerinde bile yıldızların, bugün yakın etrafımızda gördüğümüz yaşlı kümelere benzeri biçimde oluştuğunu düşündürüyor. Bilim dünyası artık gözünü 2026 yılı sonunda fırlatılması planlanan Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu‘na dikti. Lakin James Webb’in bu tarihe kadar kendi rekorunu tekrar kırması kimseyi şaşırtmayacak.
Uzmanlar, artık “hayal bile edilemez” görünen uzaklıkların ve kozmosun birinci yıldızlarının keşfinin artık çok yakın olduğuna inanıyor. Kozmik ufuk her geçen gün biraz daha genişliyor ve bizler, cihanın karanlık geçmişine dair daha evvel hiç olmadığı kadar net bir görünüme tanıklık ediyoruz.
