Takvimler 11 Eylül 2001 tarihini gösterdiğinde dünya tarihinin en yıkıcı terör hücumlarından biri yaşandı. ABD’deki İkiz Kuleler’in yerle bir olduğu o günün üzerinden yaklaşık çeyrek asır geçti. Lakin bu felaketin açtığı yaralar, yalnızca olayı şahsen yaşayanlarla sonlu kalmadı.
O gün enkaz alanına birinci koşan polis, itfaiye ve sıhhat takımlarının çocukları, facianın ruhsal faturasını ödemeye devam ediyor. Columbia Üniversitesi ile New York Eyaleti Psikiyatri Enstitüsü uzmanları, bu acı gerçeği çarpıcı bir araştırmayla ortaya koydu. Bilimsel mecmua PLOS Mental Health’te yayımlanan çalışma, felakete tanıklık dahi etmemiş yeni kuşağın, anne ve babalarının ruhsal çöküntüsünü bir miras üzere devraldığını kanıtladı. Uzmanların “Travmanın Kuşaklar Ortası Aktarımı” olarak isimlendirdiği bu durum, on binlerce vazifelinin ailesinde sessiz lakin derinden büyüyen bir krize işaret ediyor.
Bu transfer düzeneği yalnızca yanılgılı ebeveyn davranışlarından kaynaklanmıyor. Ağır gerilim altındaki bedenin ürettiği kortizol hormonu, genler üzerinde kimyasal izler bırakıyor. Böylelikle yaşanan travma, biyolojik yollarla sonraki jenerasyona aktarılmış oluyor. Sonuç olarak, felaketten yıllar sonra dünyaya gelen çocuklar bile hayata yüksek dert düzeyiyle başlıyor.
Mesleki alışkanlıklar çocukların ruh halini belirliyor
Araştırma kapsamında 176 aileden toplam 327 ebeveyn ve şu an yetişkin olan 270 çocuk incelendi. Uzmanlar, inceleme yaparken aileleri üniformalı profesyonel gruplar ve sivil paklık personelleri olarak iki kümeye ayırdı. Bilgiler, profesyonel kurtarma gruplarının enkaz alanında vahim görüntülere çok daha uzun mühlet maruz kaldığını gösteriyor. Ebeveynlerin o bölgede geçirdiği müddet uzadıkça, çocuklarında panik atak, depresyon ve post-travmatik gerilim bozukluğu görülme sıklığı artış kaydetti. Günümüzde bu çocukların yüzde 20’den fazlası depresyonla boğuşurken, her dört gençten biri kronik telaş bozukluğu yaşıyor. Hatta bu genç nesilde alkol bağımlılığı oranları, anne ve babalarının düzeyini geride bıraktı.
İlginç bir halde, anne yahut babanın mesleksel kültürü çocuğun yaşayacağı ruhsal sorunun çeşidini de direkt etkilemiş durumda. Polis ve itfaiyeciler ortasında yaygın olan hisleri gizleme, acıya karşı güçlü görünme ve meseleleri tek başına çözme eğilimi, aile içi irtibatı zayıflatıyor. Bu tip üniformalı ailelerde büyüyen ve ebeveynleriyle sağlıklı bağ kuramayan çocuklar, problemlerden kaçmak ismine alkole sığınıyor. Sivil paklık emekçilerinin ailelerinde ise durum farklı bir seyir izliyor. Buradaki ağır gerilim, çocuklarda direkt ağır anksiyete ve travma belirtileriyle kendini gösteriyor.
Uzmanlar, güçlü aile bağlarının ve toplumsal dayanağın bu olumsuz zinciri kırabileceğini tabir etti. Biyolojik, ruhsal ve toplumsal etkenlerin birleşimiyle ortaya çıkan bu döngü, toplumsal büyük felaketlerin bıraktığı izlerin tek bir ömürle hudutlu kalmadığını net bir biçimde gözler önüne seriyor.
