Gökyüzünde süzülmek yerine toprağa hükmetmeyi seçen canlıların başında gelen Moaların, tabiat tarihinin en şaşırtan dönüşümlerinden birine imza attığı rahatlıkla söylenebilir. Bugün Yeni Zelanda dendiğinde akla gelen uçsuz bucaksız yeşilliklerin asıl mimarı, milyonlarca yıl boyunca bu devasa kuşlardı.
Bazı cinsleri bir tavuk kadar mütevazı boyutlara sahip olsa da, ortalarından çıkan devler 3,6 metrelik uzunluklarıyla kuş dünyasının tepesine yerleşti. Dinozorların mirasını günümüze taşıyan bu heybetli canlılar, yalnızca büyüklükleriyle değil, uçmayı reddeden radikal tercihleriyle de bilim dünyasını şaşırtmaya devam ediyor.
Moaların kıssası aslında büyük bir adaptasyon başarısı. Fosil kayıtlarını inceleyen araştırmacılar, bu kuşların cetlerinin bir vakitler gökyüzünde uçabildiğini net bir formda görüyor. Lakin Yeni Zelanda’nın başka kara kesimlerinden kopup büsbütün izole bir ada haline gelmesi, her şeyi değiştirdi. Karada kendilerini tehdit edecek yırtıcı memelilerin bulunmadığı bu huzurlu ortamda Moalar, uçmak için gereken yüksek enerjiyi harcamak yerine yerde yaşamayı tercih etti. Vakitle dünyanın geri kalanındaki bizon yahut ineklerin üstlendiği “otlakların hakimi” rolünü benimsediler. Bitki örtüsünü denetim altında tutarak adanın ekosistemini milyonlarca yıl boyunca tek başlarına şekillendirdiler.
Kanatsız yaşayan tek kuş türü
Moaları bugün yaşayan devekuşu, kivi yahut emu üzere uçamayan akrabalarından ayıran çok temel bir fizikî fark var. Tabiatta uçamayan çabucak hemen her kuşun tüylerinin altında körelmiş de olsa bir kanat yapısı bulunur. Kivi kuşlarının ucu pençeli minik kanatçıkları, devekuşlarının ise istikrar kurmalarını sağlayan büyük kanat yapıları mevcut. Moalar ise bu hususta dünya üzerindeki tek istisna olarak kabul ediliyor. Bu devlerin bedeninde kanat kemiğine yahut en ufak bir çıkıntıya dair hiçbir iz yok. Kuşlar aleminin bilinen büsbütün “kanatsız” tek üyesi olma unvanını hala ellerinde tutuyorlar.
Bu devasa canlıların tabiattaki tek gerçek düşmanı, gökyüzünden bir ok üzere süzülen Haast kartallarıydı. Moalar yüzyıllar boyunca bu devasa yırtıcıya karşı boyutlarını kullanarak direnmeyi başardı. Lakin yaklaşık 700 yıl evvel adaya birinci insanların ayak basmasıyla birlikte bu istikrar trajik bir formda bozuldu. Beşerlerle karşılaştıktan sonra sadece 100 yıl içinde jenerasyonları büsbütün tükenen Moalardan geriye yalnızca devasa fosiller ve yumurta kabukları kaldı. Şimdilerde genetik teknolojilerle bu devleri geri getirme fikirleri tartışılsa da, Moalar şimdilik yalnızca toprağın altında yatan efsanevi birer anı olarak kalmaya devam ediyor.
