Tüm dünyada sıhhat sistemlerinin karşı karşıya olduğu en büyük tehlikelerden biri, bakteriyel enfeksiyonların ilaçlara karşı geliştirdiği direnç. Dünya Sıhhat Örgütü (DSÖ) tarafından yayımlanan son nezaret raporu, global sıhhat için alarm zillerinin çaldığını gösteriyor.
Uzmanlar, hastanelerde antibiyotik tedavisine cevap vermeyen enfeksiyonlar nedeniyle ölümlerin süratle arttığını ve elimizdeki tedavi seçeneklerinin süratle azaldığını belirtiyor. DSÖ’nün 2023 datalarına dayanan raporu, durumun ciddiyetini gözler önüne sermiş durumda. Rapora nazaran, geçtiğimiz yıl görülen bakteriyel enfeksiyonların altıda biri antibiyotik tedavisine karşı dirençliydi.
Daha da telaş verici olan, 2018 ile 2023 yılları ortasındaki beş yıllık süreçte, idrar yolu, kan, bağırsak ve cinsel yolla bulaşan yaygın enfeksiyonların tedavisinde kullanılan antibiyotiklerin yüzde 40’ından fazlasının artık aktifliğini kaybetmiş olması.
DSÖ’nün Antimikrobiyal Direnç Ünitesi Yöneticisi Dr. Yvan Hutin, bu sonuçların son derece tasa verici olduğunu vurguluyor. Bilhassa sıhhat sistemleri zayıf olan düşük ve orta gelirli ülkelerde, teşhis imkanları ve tesirli ilaçlara erişimin kısıtlı olması nedeniyle bu durumun hayatları daha önemli biçimde riske attığı bir gerçek.
Antimikrobiyal direnç nedir?
Antimikrobiyal direnç (AMR), hastalık etkeni olan bakterilerin, virüslerin, mantarların ve parazitlerin onları durdurmak yahut öldürmek için kullanılan ilaçlara karşı dayanıklılık geliştirmesi manasına geliyor. Bu durum, bir vakitler basitçe tedavi edilebilen kolay bir enfeksiyonun bile artık ölümcül sonuçlar doğurmasına neden oluyor.
Veriler, bu tehlikenin boyutunu netleştiriyor: 2021 yılında dünya genelinde 7,7 milyon insan bakteriyel enfeksiyonlar yüzünden hayatını kaybetti. Bu ölümlerin yarısından fazlasında ilaç direnci rol oynarken, bir milyon mevtin ise direkt dirençli enfeksiyonlardan kaynaklandığı kestirim ediliyor. Uzmanlar, şayet tedbir alınmazsa, 2050 yılına gelindiğinde her yıl 10 milyon kişinin dirençli enfeksiyonlar nedeniyle hayatını kaybedebileceği konusunda uyarıyor.
Çözüm yalnızca yeni ilaç geliştirmek değil
Uzmanlar, sorunun yalnızca yeni antibiyotik sayısının artırılmasıyla çözülemeyeceğinden emin. Asıl tahlilin enfeksiyonların önlenmesinde yattığı konusunda bilim insanları hemfikir durumda.
Uzmanlar, önleyici adımlar atılmazsa, insanlığın yakında geri dönülmez bir “direnç eşiğine” ulaşabileceği ve antibiyotiklerin icadından evvelki periyoda geri dönme riskiyle karşı karşıya kalabileceği konusunda uyarıyor.
