Kolombiya’nın And Dağları’nda yüzlerce yıldır bekleyen mumyaların yüzleri, bilim insanlarının yürüttüğü çığır açan bir çalışmayla tekrar oluşturuldu. Bilgisayarlı tomografi (BT) ve üç boyutlu modelleme teknikleri kullanılarak yapılan bu çalışma, 13. ve 18. yüzyıllar ortasında yaşadığı düşünülen dört kişinin hayattayken nasıl göründüğüne dair eşsiz ipuçları sunuyor.
Bu dört mumyanın en dikkat cazibeli özelliği, yüzlerini ve çenelerini kaplayan stilize mevt maskeleriyle gömülmüş olmalarıydı. Güney Amerika’nın öbür bölgelerinde yaygın olan bu gelenek, Kolombiya’da az görülen bir durumdu. Lakin mezarlarının yağmalanması nedeniyle, bu bireylerin kimlikleri ve ömürleri hakkında bugüne kadar çok az bilgiye ulaşılabilmişti.
Araştırmacılar, bu gizemli şahısların yüzlerini yine canlandırmak için çağdaş teknolojiden faydalandı. Takım, mumyaların yüz maskelerinin altındaki kafataslarını BT taramalarıyla sanal ortamda ortaya çıkardı. Akabinde bu bilgileri kullanarak, kafataslarının üç boyutlu sanal modellerini oluşturdu. Liverpool John Moores Üniversitesi’nden Jessica Liu, bu süreci “sanal heykeltıraşlık” olarak tanımlıyor.
Yeniden oluşturulan yüzler ortasında 6-7 yaşlarında bir çocuk, 60’lı yaşlarında bir bayan ve iki genç yetişkin erkek yer alıyordu. Bu bireylerin yüzlerinde reçine, kil, balmumu ve mısırdan yapılmış, hasarlı da olsa göz etrafındaki boncuk ayrıntıları sağlam kalan maskeler bulunuyordu. Radyokarbon tarihlendirme çalışmaları, mumyaların 1216 ile 1797 yılları ortasında yaşadığını gösteriyor.
Ekip, sanal ortamda elde ettiği kafatası modellerinin üzerine, kas ve yumuşak doku katmanlarını ekleyerek yüzleri tekrar şekillendirdi. Bu süreçte, iki genç erkeğin yüzleri için çağdaş Kolombiyalı erkeklere ilişkin ortalama doku derinlikleri baz alındı. Çocuk ve bayan için ise benzeri datalar olmadığı için kas yapıları direkt kafatasına nazaran uyarlandı. Burnu yine oluşturmak için de kafatasındaki kemik yapıları referans alındı.
Bilinmeyenleri tamamlamak için ortak datalar kullanıldı
En kuvvetli kısım ise cilt dokusunu ve renklerini oluşturmaktı. Araştırmacılar, bölge halkına has cilt, saç ve göz rengi datalarını kullanarak nötr yüz sözleri oluşturdu. Yüzdeki kırışıklıklar, çiller ve gözenekler üzere ayrıntılar, uzun süren deneme-yanılma süreçlerinin akabinde eklendi.
Ekip yöneticisi Liu, “Doku her vakit en büyük zorluk. Zira bu insanların kendilerini nasıl sunduklarını, yüzlerinde yara izleri ya da dövmeler olup olmadığını bilmiyoruz” diyor. Bu nedenle, ortaya çıkan imajların bireylerin kesin portreleri değil, yalnızca “nasıl görünebileceklerine dair” bir tasvir olarak görülmesi gerektiğini vurguluyor.
