Rüzgar türbinleri pak güç üretiminin en değerli modüllerinden biri haline gelirken, bu dev yapıların kuşlar üzerindeki tesiri uzun müddettir tartışma konusu olmaya devam ediyor. Bilhassa göç yollarına yakın bölgelerde bulunan türbinler, her yıl çok sayıda kuşun pervanelere çarpması nedeniyle eleştiriliyor. Bilim insanları artık bu sorunu azaltabilecek sıra dışı bir sistem üzerinde duruyor: Türbin kanatlarını tabiattaki tehlike renkleriyle boyamak.
Araştırmacılara nazaran kimi renk ve desen kombinasyonları, kuşlarda içgüdüsel bir kaçınma hissi oluşturabiliyor. Tabiattaki zehirli ya da tehlikeli canlıların kullandığı kırmızı, sarı ve siyah üzere dikkat cazibeli renkler, bu defa rüzgar türbinlerinde bir ihtar sistemi olarak kullanılabilir.
University of Helsinki ve University of Exeter bünyesindeki araştırmacılar, teorilerini test etmek için büyük baştankara kuşlarıyla özel bir deney gerçekleştirdi. Deney kapsamında kuşlar için dokunmatik ekranlı bir sistem hazırlandı. Araştırmacılar, ekranda farklı türbin dizaynları gösterirken kuşların davranışlarını dikkatle takip etti. Testlerde büsbütün beyaz türbinlerin yanı sıra kırmızı çizgili, siyah kanatlı ve kırmızı-sarı-siyah desenlere sahip modeller kullanıldı.
Kuşlar evvel ekrandaki belli noktaya dokunduklarında ödül alacak biçimde eğitildi. Akabinde sanal türbin imajları farklı süratlerde döndürülerek kuşların yaklaşma müddetleri ölçüldü.
Sonuçlar dikkat cazipti. Kuşlar, bilhassa kırmızı, sarı ve siyah şeritlerden oluşan desenlere sahip türbin imajlarından besbelli halde uzak durdu. Kimileri ekrana yaklaşmadı, kimileri ise mükafata ulaşmak için başka dizaynlara nazaran çok daha uzun müddet bekledi.
Beyaz türbinler daha riskli olabilir
Araştırmacılar, kuşların yüksek kontrastlı ikaz renklerine karşı doğal reaksiyon verdiğini aslında bildiklerini lakin deneyde ortaya çıkan güçlü kaçınma davranışının beklentilerin üzerine çıktığını belirtiyor. Çalışma ayrıyeten bugün yaygın olarak kullanılan beyaz türbin kanatlarının kuşlar açısından en güç fark edilen seçeneklerden biri olabileceğini ortaya koymuş durumda. Bu nedenle sırf boya ve desen değişikliğiyle bile kuş çarpışmalarının azaltılabileceği düşünülüyor.
Behavioral Ecology mecmuasında yayımlanan araştırmaya nazaran bu formül tek başına kâfi olmayabilir. Bilim insanları, türbinlerin göç yollarından uzak bölgelere kurulması ve kuşlar yaklaşırken pervaneleri süreksiz olarak durdurabilen kamera sistemlerinin de kullanılmasının kıymetli olduğunu vurguluyor.
Buna karşın uzmanlar, düşük maliyetli boya uygulamalarının bile büyük ölçekte önemli fark yaratabileceği kanaatinde. Bilhassa dünya genelinde süratle artan rüzgar gücü yatırımları göz önüne alındığında, küçük görsel değişikliklerin milyonlarca kuş için daha inançlı bir etraf sağlayabileceği açık.
