Sokaklarda, parklarda yahut konutlarımızın balkonlarında her gün karşılaştığımız kuşlar, bizleri yalnızca kalabalık birer siluet olarak görmüyor. Etrafındaki dünyayı büyük bir dikkatle tahlil eden bu kanatlı dostlarımız, insanları birbirinden ayırt edebilecek kadar gelişmiş bir müşahede yeteneğine sahip.
Avrupa’nın beş farklı ülkesinde gerçekleştirilen yeni bir bilimsel araştırma, kent hayatına ahenk sağlamış kuşların kendilerine yaklaşan insanların cinsiyetini dahi belirleyebildiğini kanıtladı. Üstelik bu canlılar, bayanlara karşı erkeklerden çok daha aralı ve temkinli bir tavır sergiliyor.
Çek Cumhuriyeti, Fransa, Almanya, Polonya ve İspanya’daki yeşil alanlarda yürütülen çalışma kapsamında; güvercin, serçe ve saksağan üzere 37 farklı kuş çeşidi mercek altına alındı. Bilim insanları, kuşların ne kadar inançta hissettiğini anlamak için “kaçış başlatma mesafesi” tekniğini kullandı. Yapılan 2.700’den fazla müşahede sonucunda, erkek araştırmacıların kuşlara bayan meslektaşlarından yaklaşık bir metre daha fazla yaklaşabildiği saptandı. Bu durum, kuşların insanları yalnızca “tehdit” olarak değil, cinsiyet bazlı farklı kategorilerde değerlendirdiğini gösteriyor.
Bilimsel müşahedede tarafsızlık tartışması
Araştırma grubunda yer alan ekolog Yanina Benedetti, elde edilen sonuçların bilim dünyasındaki klâsik metotları de sorgulattığını söyledi. Bugüne kadar yapılan pek çok davranış çalışmasında insan gözlemciler büsbütün etkisiz birer öge olarak kabul ediliyordu. Lakin kuşların bayan ve erkek gözlemcilere farklı yansılar vermesi, alandaki bilimsel bilgilerin toplanma biçimini değiştirebilir. Uzmanlar, kuşların bu ayrımı tam olarak nasıl yaptığını şimdi çözebilmiş değil; lakin feromonlar, yürüyüş usulü yahut beden yapısı üzere fizikî ipuçlarının bu süreçte rol oynadığı varsayım ediliyor.
Kuşların neden bayanları daha “tehditkar” bulduğu sorusu ise hala gizemini koruyan bir başlık. Misal uzunlukta ve benzeri kıyafetlerle, direkt göz teması kurarak kuşa yaklaşan uzmanlar ortasında dahi bu farkın değişmemesi, kuşların evrimsel süreçte geliştirdiği bir savunma düzeneğine işaret ediyor olabilir. Bilim grubu, bu farklı davranışın altında yatan koku sinyalleri yahut hareket kalıpları üzere faktörleri daha ayrıntılı incelemek için yeni deneyler planlıyor.
