Tarih öncesi insanın ömür alanlarını ekseriyetle verimli ovalar yahut su kenarlarıyla özdeşleştiririz. Fakat İspanya’nın Katalan Pireneleri’nde, deniz düzeyinden tam 2.235 metre yükseklikte bulunan bir mağara, bu klasik bakış açısını temelinden sarsıyor.
Núria Vadisi’nde keşfedilen “Cova 338“, antik toplulukların kuvvetli tepeleri yalnızca süreksiz bir sığınak olarak değil, organize bir ekonomik merkez biçiminde kullandığını kanıtladı. Autonomous University of Barcelona ve IPHES-CERCA gruplarının yürüttüğü titiz hafriyat çalışmaları, şaşırtan bir sürekliliği de beraberinde getirdi. Bilgiler, bu dondurucu yüksekliğin M.Ö. 5.000’den M.S. 1.000’e kadar tam dört bin yıl boyunca kesintisiz bir hareketliliğe sahne olduğunu gösteriyor. Bilim dünyasının “insanlar buralara yalnızca çaresiz kalınca sığınır” formundaki yerleşik kabulü, bu mağarayla birlikte yerini planlı bir stratejinin eseri olan sanayi faaliyetlerine bıraktı.
Mağara tabanındaki gizemli yeşil taşlar
Arkeologların mağara yerinde karşılaştığı görüntü, oradaki ömrün teknik derinliğini gözler önüne serdi. Boz ayı dişleri, seramik kalıntıları ve şık deniz kabuğu kolyelerin ortasında yaklaşık 200 adet yeşil kaya kesimi bulundu. Yapılan incelemeler, bu kesimlerin Bakır Çağı’nın en kıymetli cevherlerinden biri olan “malahit” olduğunu netleştirdi.
Mağaranın içindeki 23 farklı ateş noktasında yapılan incelemeler, bu yeşil madenlerin şuurlu bir sürecin modülü olduğuna işaret ediyor. Isıya maruz kalan malahit kesimleri, antik insanların burada yalnızca ısınmadığını, birebir vakitte bakır elde etmek için maden eritme faaliyetleri yürüttüğünü gösterdi. Mağaradaki öteki eşyaların yanmamış olması, ateşin büsbütün metal üretimi odaklı ve denetimli kullanıldığını doğruladı.
Günümüzde bile ulaşımın fakat yaya olarak sağlandığı bu sarp coğrafya, antik çağ toplulukları için bir mani olmaktan çok bir cazibe merkeziydi. Cova 338’deki bulgular katılaşırsa, burası Batı Avrupa’nın bilinen en eski bakır sürece tesislerinden biri unvanını alacak. Bu keşif, Pireneler’in tarih öncesi çağlarda üretim stratejilerinin tam kalbinde yer alan canlı bir bölge olduğunu kanıtlıyor.
