Bilim insanları, Mars’ın güney yarımküresinde uzun müddettir su izine rastlanmadığı düşünülen bir bölgede dikkat alımlı bir keşif yaptı. Araştırmacılar, bu alanda yaklaşık 16.000 kilometre uzunluğunda eski ırmak yataklarının izlerini tespit etti. Bu bulgu, Mars’ın geçmişinin sanılandan daha nemli bir devir geçirmiş olabileceğini düşündürüyor.
Keşif, Mars’ın yüksek ve kraterli yerlerinden biri olan Noachis Terra bölgesinde yapıldı. Bu bölge, Mars yüzeyindeki en eski yapılardan kimilerini barındırıyor. Daha evvel suya dair besbelli bir işaret görülmeyen Noachis Terra, şimdiye kadar “kuru” kabul edilen bölgelerden biriydi.
Araştırma grubu, NASA’nın Mars uydularından elde edilen yüksek çözünürlüklü imgeler üzerinden incelemeler yaptı. İmgeler, Avustralya’nın yüzölçümünden daha büyük bir alanı kapsıyor. Bu geniş bölgede, vakitle akan suyun geride bıraktığı izleri gösteren kıvrımlı sırtlar ortaya çıktı.
“Fluvial sinuous ridges” olarak bilinen bu yapılar, bir vakitler akmakta olan ırmakların taşıdığı tortuların, vakitle etrafındaki daha yumuşak yerin aşınmasıyla yüzeye çıkması sonucu oluşuyor. Kimileri sadece birkaç yüz metre genişliğinde ve birkaç kilometre uzunluğunda. Lakin çok daha büyük olanlar da var.
Çalışmayı yürüten takımdan Adam Losekoot, bu bulguların bilhassa şaşırtan olduğunu belirtiyor: “Bu bölgede suya dair rastgele bir iz beklemiyorduk. Ancak gördüğümüz şey, yalnızca suyun varlığı değil, birebir vakitte bu suyun bölge genelinde hayli yaygın olduğu.” Losekoot’a nazaran, bu kadar geniş bir ırmak ağını besleyebilecek tek şey, bölgesel ölçekte gerçekleşmiş yağmur ya da kar yağışı olabilir.
Uydulardan alınan imajlarda, iki ırmağın bir kraterin içine aktığı ve krateri doldurduktan sonra öteki tarafından taştığı görülüyor. Bu durum, süreksiz değil, kalıcı bir su akışının yaşandığını düşündürüyor.
Mars’ın geçmişine dair yeni ipuçları
Tespit edilen ırmak izleri, yaklaşık 3,7 milyar yıl evvel Mars’ın çok daha sıcak ve nemli bir iklime sahip olduğuna işaret ediyor. Bu devir, gezegenin yüzeyinde sırf su akıntılarının değil, büyük su kütlelerinin de bulunmuş olabileceğini gündeme getiriyor.
Zamanla Mars’ın manyetik alanının zayıflamasıyla atmosferi inceldi. Bu da, gezegenin yüzeyindeki suyun buharlaşıp uzaya karışmasına neden oldu. Yeniden de kimi su izleri bugüne kadar zımnî kalmış olabilir. Nisan ayında yapılan öteki bir çalışmada, Mars yüzeyinin derinliklerinde gizli kalmış büyük bir su rezervuarı olabileceği öne sürülmüştü.
