85 yıl evvel, 1936’da, Dr. Thornwell Jacobs, modern vakitlerin birinci vakit kapsülünü tasarlama fikrini ortaya attı. Bu proje, o devirdeki insanların, gelecekteki bir uygarlığa, kendi hayatlarını ve kültürlerini anlamaları için bir yol bırakmalarını amaçlıyordu.
Antik Mısır üzerine çalışmalar yapan Dr. Jacobs, o dönemde bildiğimiz eski uygarlıklara dair bilginin ne kadar hudutlu olduğunu fark etti. Bilhassa, Eski Mısır’a ilişkin bilgilerin neredeyse tamamının, piramitler ve Asur’daki kimi taş tabletlerden elde edilen hudutlu kaynaklarla sonlu olduğunu gözlemledi. Jacobs, bunun üzerine, gelecekteki insanlara ya da tahminen de vakitle daha da evrimleşmiş öbür varlıklara, geçmişin izlerini bırakmanın bir “arkeolojik bir görev” olduğunu düşündü.
Bu niyetle yola çıkan Jacobs, nasıl bir miras bırakılacağına dair yepyeni bir tahlil geliştirdi: Medeniyetin Şifresi ismi verilen bir vakit kapsülü… Bunun için, başkanı olduğu Oglethorpe Üniversitesi’nde, Phoebe Hearst Hall’daki kullanılmayan büyük bir yüzme havuzunu devasa bir kapsüle dönüştürdü. 1930’ların günlük ömrünü, o periyodun kültürel izlerini ve son 6.000 yılın birikimini kapsayan objelerle dolu bu kapsül, adeta bir firavun mezarını andırıyordu. Kapsülde, devrin en ünlü müzisyenlerinden Artie Shaw’un klarnet kayıtlarından, 1898’den itibaren fotoğraflanmış kıymetli olaylara ilişkin sinemalara kadar pek çok farklı öğe bulunuyordu. Ayrıyeten, mikrofilm üzerine yerleştirilmiş 100 kitap, bir Donald Duck figürü ve günlük hayattan birçok obje de kapsülde yerini aldı. Her bir eşyanın nasıl kullanıldığını ve manasını anlatan bir “kayıt kitabı” da kapsüle eklenmişti. Jacobs, kapsülü açacak olanların, bu objeler aracılığıyla geçmişin izlerini keşfederek, o devirde yaşamış beşerler hakkında bir fikir edinmelerini amaçlıyordu.
Dil pürüzüne de tahlili vardı
Dr. Jacobs, aynı zamanda lisanın vakit içinde evrileceğini ve ortadaki farkların büyük maniler oluşturabileceğini de göz önünde bulundurmuştu. Gelecekte, kapsülü açacakların kitapları ve yazılı kaynakları yalnızca bir kağıt yığını olarak görebileceklerini düşündü. Bu yüzden, gelecekteki insanlara yardımcı olacak bir “dil tümleştiricisi” geliştirdi. El krankıyla çalışan bu aygıt, objelerin fotoğraflarını ve İngilizce isimlerini gösteriyor, birebir anda sesli olarak söylem ediyordu.
Zaman kapsülünün açılış tarihi olarak ise 8113 yılı belirlenmişti. Jacobs, 1936 yılında, Mısır takviminin başlangıcından 6.177 yıl sonra olan bu yılı seçerek, kapsülün açılacağı periyodun, eski uygarlıkların orta noktalarına bakacak bir vakit dilimi olmasını hedefliyordu. Bu tarih, Jacobs’un vaktin derinliklerinde bir köprü kurma dileğini simgeliyordu.
Ancak, Jacobs’un bu hayali, kısa müddet sonra II. Dünya Savaşı’nın patlak vermesiyle bir müddetliğine gölgelendi. Vakit kapsülü mühürlenmiş, insanlık savaşın yıkıcı tesirlerine yanlışsız sürüklenirken, kapsüle bırakılan nottaki optimist umutlarla karışan karamsar bir bildiri da tarihe kazındı. Jacobs, kapsülün içine bıraktığı notta, “Dünya, uygarlığımızı sonsuza dek gömmekle meşgul, ve biz burada bu mezarda onu size bırakıyoruz” diyerek, yaşanan devrin belirsizliğini ve insanlık tarihinin ne kadar kırılgan olduğunu vurgulamıştı.
Bugün, 1930’larda başlayan bu umut dolu fakat bir o kadar da karamsar projeyi hatırlamak, vaktin geçişini ve geçmişin geleceğe nasıl bir miras bırakacağını sorgulamamıza neden oluyor. Vakit kapsülünün açılması ise, gelecekteki bir periyotta, tahminen de çok farklı bir dünya nizamında, geçmişin izlerini keşfedecek insanlara ya da varlıklara umutla açılacak bir kapı olacak.
