1962 yılının bahar aylarında Mexico City’de sıradan bir aile, yeni meskenlerine taşınmanın heyecanını yaşıyordu. Lakin bu yeni başlangıç, kısa mühlet içinde açıklanamayan bir dizi hastalıkla gölgelendi. Aile üyeleri sırayla ateş, halsizlik ve daha evvel yaşamadıkları semptomlarla boğuşmaya başladı. Birinci bakışta sıradan bir grip salgını üzere görünen bu durum, çok geçmeden daha karanlık bir gerçeği gün yüzüne çıkaracaktı.
Ailenin yaşadığı tuhaf sıhhat meselelerinin ardında, ne içme suları ne de yiyecekleri vardı. Asıl tehlike, meskenin bir köşesinde fark edilmeden duran küçük bir metal kapsüldü. Suçsuz bir nesne üzere görünen bu kapsül, aslında yüksek oranda radyoaktif bir unsur olan kobalt-60 içeriyordu. Aileye yönelik görünmez lakin ölümcül bir tehditti bu; tesirleri sinsice yayıldı ve bir müddet kimse durumun farkına varamadı.
Olaylar zinciri nasıl başladı?
Mart 1962’de aile yeni meskenlerine taşındıktan kısa bir müddet sonra, bahçede rastgele duran kurşun kutu dikkat çekmemişti. Nisan ayı geldiğinde ise küçük oğulları, bu kutudan çıkmış olan metal bir objeyi, yanikobalt-60 kapsülünü buldu. Ne olduğunu bilmeden cebine koydu ve meskene getirdi. Annesi, oğlunun cebinden bu minik parçayı aldı ve mutfaktaki bir çekmeceye koydu. O andan itibaren görünmez bir tehlike konutun kalbine yerleşmişti.
Kapsül, dışarıdan sıradan bir metal modül üzere görünse de içindeki radyasyon yayılmaya başlamıştı bile. Kısa bir müddet sonra aileye büyükanneleri katıldı. Meskendeki cam bardaklarda meydana gelen kararmaları fark etti. Bu ayrıntı, aslında radyasyona maruz kalan yüzeylerde vakit zaman görülen bir belirtiydi; lakin bu işaret, aile için yalnızca tuhaf bir müşahede olarak kaldı. Kimse önemli bir tehlikenin habercisi olabileceğini düşünmedi.
Radyasyonun sessiz tehlikesi
Uzmanlar olayı araştırmaya başladığında, ailenin gün içinde meskenin içinde ve dışında ne kadar vakit geçirdiğini, radyasyonun eşyalar tarafından ne ölçüde soğurulduğunu ve kapsülün meskenin hangi noktalarında bulunduğunu ayrıntılı biçimde tahlil etti. En yüksek radyasyon dozu, kapsüle direkt temas eden 10 yaşındaki oğluna aitti. Kız kardeşiyle birlikte vakitlerinin büyük kısmını dışarıda geçirseler de, konutun içinde bulundukları müddet boyunca radyasyona maruz kalmaya devam ettiler.
Hamile olan anne ise konut işleri nedeniyle mutfakta uzun saatler geçiriyor ve çekmecedeki kapsüle daha fazla yaklaşıyordu. Radyasyonun yoğunluğu onu önemli biçimde etkiledi. Sıhhat durumu kötüleşince konut işlerini büyükanneler devraldı, fakat bu değişiklik annenin maruz kaldığı dozu azaltmaya yetmedi.
10 yaşındaki çocuk, 29 Nisan’da hayatını kaybetti. Annesi ise yaklaşık üç ay sonra, 19 Temmuz’da ömrünü yitirdi. Bu süreçte 2 yaşındaki kız kardeş, annesinin yokluğunda meskende daha fazla vakit geçirmeye başladı ve kapsüle daha da yakınlaştı. Ne yazık ki o da 18 Ağustos’ta hayatını kaybetti. Büyükanneleri ise 15 Ekim’de hayatını kaybederek trajedinin son halkası oldu.
Hayatta kalan tek kişi baba oldu
Ailede hayatta kalan tek kişi, gününün büyük kısmını mesken dışında çalışarak geçiren baba oldu. Uzmanların hesaplamalarına nazaran babanın aldığı radyasyon dozu 990 ila 1.200 rad ortasında kaldı. Oğullarının maruz kaldığı doz ise 4.700 ila 5.200 rad seviyesindeydi ve bu, direkt ölümcül bir ölçüydü.
Olayın kaynağı araştırıldığında, kapsülün bir hastanenin radyoterapi aygıtına ilişkin olduğu tespit edildi. Olağanda kanser tedavilerinde kullanılan bu kapsülün bir meskenin bahçesine nasıl ve ne halde ulaştığı ise hiçbir vakit net olarak açıklığa kavuşmadı.
Mexico City’de yaşanan bu trajik olay, radyasyonun görünmez ve ölümcül tesirlerini bir defa daha gözler önüne seriyor. Saf görünen bir metal kesimi, bilgi eksikliği ve dikkatsizlikle birleştiğinde bir ailenin hayatını geri dönülmez formda değiştirdi. O günden sonra kapsül meskenden çıkarıldı, fakat geride sırf acı, kayıplar ve cevaplanmamış sorular kaldı.
