Bilim ve moda dünyasını kesiştiren tezli bir proje olan Pigmented Space Pioneers (Pigmentli Uzay Öncüleri), uzay araştırmalarında ihtilal yaratma potansiyeli taşıyan bir teknoloji geliştiriyor. Projenin temel gayesi, kimi özel bakterilerin ürettiği boyaları kullanarak radyasyona hassas, renk değiştiren akıllı kumaşlar üretmek.
Glasgow Üniversitesi’nden bilim insanları ve moda tasarımcılarının işbirliğiyle geliştirilen bu kumaşlar, yalnızca biyolojik ve sürdürülebilir boyalar sunmakla kalmıyor, tıpkı vakitte tehlikeli düzeyde radyasyona maruz kaldığında renk değiştirerek ikaz veriyor.
Proje başkanı Dr. Gilles Bailet, radyasyona maruz kalmanın insan DNA’sını parçalamasına benzeri formda, bakterilerde de pigmentlerin parçalandığını ve renk doygunluğunun azaldığını açıklıyor. Bailet, bu görsel yansıyı, astronotları Ay yüzeyinde yahut daha uzaktaki keşiflerde koruyacak, elektronik ya da pil gerektirmeyen, gözle görülebilir bir erken ihtar sistemi oluşturmak için kullanmayı hedeflediklerini belirtiyor. Tıpkı vakitte bu kumaş, hassas ekipmanlar için de gözetici kaplama misyonu görebilir.
Bakteriler ve 3D baskı teknolojisi
Kumaşlar, kırmızı, sarı, mavi üzere farklı renkler üretebilen altı farklı zararsız bakteri çeşidi kullanılarak üretildi. Bu mikropların pigmentleri çevresel gerilimlere karşı doğal müdafaa sağlıyor. Bakteriler, özel iğneler ve 3D baskı teknikleri kullanılarak hassas desenlerle kumaşa enjekte ediliyor. Bakteriler öldüğünde, renkleri kumaşın içinde kalıyor.
Tasarımcı Katie Tubbing, geliştirilen kumaşın hem görsel olarak ilgi alımlı hem de kolay okunabilir bir dizayna sahip olduğunu ve boyanın solmasının, potansiyel tehlikeli radyasyon maruziyetini bir bakışta gösterdiğini belirtiyor.
Bu teknoloji yalnızca uzay için değil, Dünya’da potansiyel kullanım alanlarına sahip olabilir. Örneğin tıbbi görüntüleme işçisi için radyasyona hassas önlükler yahut insanları çok güneş ışığına maruz kalma konusunda uyarıp cilt kanseri riskini azaltabilecek giysiler üretmek mümkün.
ASCUS – Arka and Science Lab’da çoğaltılan bakteriler ortasında, banyoda bile bulunabilen yaygın çeşitler yer alıyor. Bu yaklaşım, sentetik boyaların su kaynaklarını kirletme riskine rağmen, giysi boyamayı daha sürdürülebilir hale getirme potansiyeli taşıyor.
Projenin bir sonraki etabında bir uzay seyahati sırasında test edilmesi amaçlanıyor. Pigmented Space Pioneers, Edinburgh merkezli bir uzay teşebbüsüyle işbirliği yaparak birinci kumaş modülünü Şubat 2026’da uzaya göndermeyi planlıyor.
