Saçlarımız ve tırnaklarımız daima uzar, lakin bu uzama her vakit tıpkı süratte gerçekleşmez. Hormonlarımız, yaşımız, genetik özelliklerimiz ve hatta mevsimler bu süreci etkileyebilir. Bilhassa yaz aylarında saçların ve tırnakların daha süratli uzadığına dair sıkça lisana getirilen bir argüman var. Birinci bakışta kulaktan dolma bir bilgi üzere görünse de, bu iddiayı destekleyen birtakım bulgular mevcut.
Sıcak havalarda saçların biraz daha süratli uzadığına işaret eden küçük çaplı araştırmalar yapılmış durumda. Örneğin kimi datalar, yaz sonunda, saç köklerinin “dinlenme” evresindeki oranının en yüksek düzeye ulaştığını gösteriyor. Birebir formda, sakal uzamasının da yaz aylarında bir ölçü hızlandığı gözlemlenmiş. Lakin bu çalışmalar, sonucu net biçimde kanıtlayacak güçte değil.
Yine de bu mevsimsel değişimin gerisinde kimi mantıklı açıklamalar bulunuyor. Öne çıkan fikir, sıcak havanın bedendeki kan deveranını artırdığı istikametinde. Dolanım hızlandığında, saç köklerine ulaşan oksijen ve besin ölçüsü da artıyor. Bu da saçın uzama sürecine bir ölçü katkı sağlayabiliyor. Hatta birtakım datalar, bu farkın olağandan %60’a kadar daha süratli olabileceğini gösteriyor. Fakat bu oran, kulağa büyük gelse de, saçlarımızın günde ortalama 0,3 ila 0,5 milimetre ortasında uzadığı düşünüldüğünde gözle fark edilmesi sıkıntı bir değişiklik manasına geliyor.
Bu küçük farklara karşı artan farkındalığın bir nedeni de yaz mevsiminin tabiatı. Daha açık kıyafetlerin giyildiği, daha sık tıraş olunduğu bu periyotta, beşerler bedenlerindeki küçük değişikliklere daha çok dikkat ediyor. Bu yüzden yazın saç ya da tırnakların daha süratli uzadığı kanısı, biraz da algısal bir durum olabilir.
Peki ya tırnaklar?
Tırnaklar kelam konusu olduğunda ise tablo daha net. Yaz aylarında tırnakların daha süratli uzadığı uzun müddettir bilinen bir durum. Burada da temel etken artan kan dolanımı. Lakin tırnak uzamasında rol oynayan diğer ayrıntılar da var. Örneğin, baskın elin tırnakları (sağlaksanız sağ elinizdeki tırnaklar gibi) ekseriyetle öteki ele nazaran daha süratli uzar. Ayrıyeten orta ve dördüncü parmakların tırnakları, başparmak yahut serçe parmak üzere uçtaki parmaklara nazaran daha süratli büyüyebilir. Parmaklardaki yaralanmalar, hastalıklar ya da enfeksiyonlar da büyümeyi yavaşlatan etkenler ortasında.
Tırnak uzamasıyla ilgili en değişik çalışmalardan biri, 1941 yılında Dr. William Bean tarafından başlatıldı. Kırk yılı aşkın mühlet boyunca kendi tırnaklarını gözlemleyen Dr. Bean, her ay tırnağına bir işaret koyarak bu işaretin ne kadar hareket ettiğini ölçtü. Bu sabırlı ve şahsî çalışma sayesinde, tırnak büyümesiyle ilgili birçok ayrıntı ortaya çıktı. Örneğin, grip üzere kimi hastalıkların büyümeyi yavaşça yavaşlattığını, lakin kabakulağın bu süreci neredeyse büsbütün durdurduğunu fark etti. Ayrıyeten, 40 yaşından sonra tırnak büyümesinin bariz halde yavaşladığını, üstelik bu düşüşün kademeli değil, ani bir halde gerçekleştiğini de gözlemledi.
Ancak Dr. Bean’in dikkat çekici bir bulgusu daha vardı: Onca yıllık müşahedesine karşın mevsimsel bir değişiklik fark etmedi. Ne sıcaklık, ne yaşadığı coğrafik bölge ne de fizikî aktivite bu manada bariz bir tesir yaratmamıştı. Bunun nedenini ise şöyle açıklıyordu: “Modern hayat şartları bizi yıl boyunca neredeyse sabit sıcaklıkta yaşamaya alıştırdı. Kaloriferler, klimalar ve kapalı yerlerde geçirilen uzun saatler, bedenimizin tabiatla olan bağını ve mevsimsel tesirleri hissetmesini azaltmış olabilir.“
Dr. Bean bu düşüncesini 1963 tarihli makalesinde şöyle özetlemişti: “Mevsimsel bir değişim gözlemlemedim; zira tekniğim bu türlü bir farkı tespit edecek kadar hassastı. Lakin yıl boyunca merkezi ısıtma ve iklimlendirme altında yaşamak, bu doğal döngüyü algılamamı engellemiş olabilir.”
