Bir sinemanın ya da dizinin açılış sahnesinde sarı bir okul otobüsü gördüğünüzde, bahsin nerede geçtiğini iddia etmek kolay: Alışılmış ki ABD… Bu parlak sarı otobüsler, sadece Amerikan kültürünün değil, birebir vakitte günlük ömrün da vazgeçilmez bir kesimi haline gelmiş durumda. Fakat bu dikkat çekici rengin seçimi, sanıldığı üzere estetik bir tercih ya da rastgele bir karar değil. Bu rengin gerisinde, eğitime gönül vermiş bir akademisyenin bilimsel çalışmaları yatıyor.
Frank W. Cyr, Columbia Üniversitesi’nde misyon yapan bir eğitimciydi ve 1930’larda ABD genelinde okul ulaşımı üzerine yaptığı araştırmalarla, bugünkü okul otobüsü standartlarının temelini attı. 1995 yılında hayatını kaybeden Cyr, bugün hala “sarı okul otobüslerinin babası” olarak anılıyor.
1937 yılında başlattığı saha çalışmaları sırasında Cyr, farklı eyaletlerdeki çocukların okula çok çeşitli ve sistemsiz araçlarla taşındığını fark etti. Kimi bölgelerde otobüsler ülke bayrağının renklerine boyanmışken, kimi kırsal alanlarda at otomobilleri kullanılıyordu. Bu çeşitlilik sırf lojistik bir karmaşa yaratmıyor, tıpkı vakitte çocukların güvenliği açısından da önemli riskler barındırıyordu.
Bu duruma bir tahlil getirmek isteyen Cyr, 1939 yılında ülke çapında bir konferans düzenledi. Eğitimciler, ulaşım uzmanları ve otomotiv dalı temsilcileri bir ortaya gelerek okul otobüsleri için ortak standartlar belirledi. Konferans sonucunda, otobüslerin kasa uzunluğundan tavan yüksekliğine, koltuk yerleşiminden acil çıkışlara kadar 44 teknik kriter belirlendi. Fakat tüm bu teknik detaylar içinde en dikkat çekeni, otobüslerin hangi renge boyanacağına dair karardı.
Neden sarı?
Seçilen sarı renk, sırf sembolik bir mana taşımıyordu; bu kararın gerisinde bilimsel bir neden vardı. Sarı, insan gözünün en süratli algıladığı renklerden biri. Bilhassa gün doğumu ve gün batımı üzere düşük ışık şartlarında bile fark edilebilir olması, onu yollarda güvenlik açısından ülkü hale getiriyor. Bu nedenle sırf okul otobüslerinde değil, ihtar işaretlerinde, yeleklerde ve trafik levhalarında da sıklıkla tercih ediliyor.
Sarı rengin birebir vakitte toplumun kolektif hafızasında yer etmesi, şoförler için de farkındalığı artırdı. Yıllar içinde bu renk, çocuk taşıyan bir aracın habercisi haline geldi. Böylelikle sırf otobüsler değil, onların etrafındaki trafik davranışları da değişmeye başladı.
