Antik Roma’nın şifa metotları üzerine yürütülen ve bugüne kadar yalnızca tozlu metinlerde kalan şaşırtan bir bilgi, Türk bilim insanlarının titiz çalışmasıyla somut bir delile dönüştü. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi’nden arkeolog Prof. Dr. Cenker Atila ve takımı, yaklaşık 1900 yıllık bir tıp şişesinin içinde insan dışkısı kalıntılarına ulaştı. Avrupa bilim dünyasında geniş yankı uyandıran bu keşif, antik çağın ünlü doktorlarının “iğrenç” ancak devrine nazaran “etkili” kabul edilen reçetelerini gün yüzüne çıkardı.
Her şey, cam ve seramik uzmanı Prof. Dr. Cenker Atila’nın Bergama Müzesi’ndeki koleksiyonları incelemesiyle başladı. Binlerce yapıtı tek tek elden geçiren Atila, kimi cam şişelerin tabanında tortular fark edince, kimyager Dr. İlker Demirbolat ve tıp tarihçisi Dr. Rana Babaç Çelebi ile güçlerini birleştirdi. Yapılan kimyasal tahliller, tıp dünyasını hayrete düşüren bir sonucu ortaya koydu: İncelenen şişelerden birinin içinde insan dışkısı ve kokuyu bastırmak için eklenmiş kekik özleri bulundu.
Bu bulgu, antik kaynaklarda sıkça geçen fakat çağdaş bilimsel metotlarla hiç kanıtlanmamış olan “dışkı ile tedavi” formülünün birinci fizikî ispatı. Hipokrat ve Galen üzere tarihin en büyük şifacılarının; iltihaplar, enfeksiyonlar ve yaraları uygunlaştırmak için dışkıyı bir merhem üzere direkt hastalıklı bölgeye sürdüğü böylelikle doğrulanmış oldu.
“Hastanıza ilacın içeriğini sakın söylemeyin”
Araştırmanın en enteresan ayrıntılarından biri de antik devrin ünlü doktoru Galen’in öğrencilerine verdiği tavsiyede kapalı. Dışkının antibakteriyel özelliklerinden yararlanan doktorlar, hastaların bu “ilaçtan” tiksinmemesi için farklı bir metot izliyorlardı. Galen’in dokümanlarında, “Hastalarınıza bu ilacın içinde ne olduğunu asla söylemeyin, yoksa kullanmayı reddederler” halinde bir ihtarın yer aldığı biliniyor.
Türk takımının Avrupa basınında büyük ses getiren bu çalışması, antik tıbbın yalnızca bitkilerden ibaret olmadığını, hayatta kalmak için en sıra dışı kaynakların bile tedavi aracı haline getirildiğini gösteriyor. Bugün mide bulandırıcı gelse de 1900 yıl evvel Bergama’daki bir eczanede hazırlanan bu karışım, devrin en ileri tedavi yollarından biri olarak kabul ediliyordu.
