Doğanın usta mühendisleri olarak bilinen kunduzlar, iklim değişikliğiyle çabada beklenmedik birer müttefik haline geldi. Yüzyıllar boyunca avlanma nedeniyle soyları tükenme noktasına gelen bu canlılar, Avrupa ve Kuzey Amerika’da yine doğal ortamlarına kazandırıldıkça ekosistem üzerindeki tesirleri de daha net görülüyor.
Yeni yayımlanan kapsamlı bir araştırma, kunduzların inşa ettiği baraj ve göletlerin yalnızca kolay birer su birikintisi olmadığını ortaya koydu. Bu yapılar, aslında devasa birer karbon hapsetme merkezine dönüşüyor. İsviçre’nin kuzeyinde kunduzların yaşadığı bir akarsu koridorunu inceleyen bilim insanları, bu alanların atmosferden salınandan çok daha fazla karbonu bünyesine kattığını tespit etti.
İsviçre’deki bu bölge, 2010 yılında kunduzlar gelmeden evvel sıradan bir taşkın yatağıyken, hayvanların ağaçları kesip barajlar kurmasıyla apayrı bir çehreye büründü. Araştırmacılar; suyun içindeki karbonu, tortularda biriken unsurları ve bölgedeki bitki örtüsünü titizlikle incelediğinde şaşırtan bir sonuçla karşılaştı. Bu küçük sulak alanın, yılda yaklaşık 100 ila 130 metrik ton ortasında karbonu hapsettiği belirlendi. Kelam konusu ölçü, yaklaşık bin varil petrolün tüketilmesine muadil bir karbon tasarrufu manasına geliyor. Uzmanlar, kunduzların İsviçre genelinde uygun alanlara yayılması durumunda, ülkenin yıllık karbon emisyonunun yaklaşık yüzde 1,5’lik kısmının bu doğal sistemle dengelenebileceğini öngörüyor.
Doğal süreçler teknolojiden daha verimli sonuç veriyor
Araştırmanın başyazarı Lukas Hallberg, kunduzların iklim krizini tek başlarına çözemeyeceğini lakin ırmak yataklarını sessizce verimli karbon depoları haline getirdiklerini vurguluyor. Yapay ve maliyetli altyapı projeleri yerine tabiatın kendi işleyişine müsaade vermek, hem ekolojik hem de ekonomik açıdan daha mantıklı bir seçenek olarak öne çıkıyor. Birçok insan, sulak alanların karbon salınımı yapabileceği telaşıyla bu tıp projelere kuşkuyla yaklaşsa da çalışma, kunduz göletlerinin ne kadar sağlam ve uzun ömürlü birer karbon yutağı olduğunu kanıtlayarak bu önyargıları kıracak cinsten.
Üstelik kunduzların yararı yalnızca karbon hapsetmekle hudutlu da değil; sağlıklı sulak alanlar yaratarak ırmak yataklarını daha dirençli hale getiriyorlar. Bu durum, yıkıcı orman yangınlarının yayılmasını zorlaştırarak daha en baştan büyük ölçüde karbonun atmosfere karışmasını engelleyebiliyor.
Bilim dünyasında “Eğer bir probleminiz varsa, onun için uygun bir kunduz kesinlikle vardır” halinde bir espri yıllardır var. Elde edilen bulgular, insan müdahalesine gerek kalmadan yalnızca kunduzların doğal ömürlerini sürdürmesine müsaade vermenin, gezegenimizin geleceği için en güçlü araçlardan biri olduğunu gösteriyor.
