Doğa üzerindeki sessizlik her geçen gün derinleşirken, tıp dünyasından ürkütücü bir benzetme geldi. Ağır bakım uzmanı Dr. Joseph Varon, Dünya genelindeki böcek popülasyonunun süratle yok olmasını, bir hastanın sistem çöküşünden çabucak evvel birdenbire sessizleşmesine benzetiyor.
Arılardan kelebeklere, sineklerden böceklere kadar pek çok çeşidin sessiz sedasız ortadan kaybolması, tıp literatüründe hayati bir alarmın kesilmesiyle muadil bir tehlike arz ediyor. Dr. Varon’a göre, bir hastanın şikayet etmeyi bırakması ya da monitördeki seslerin kesilmesi birden fazla vakit güzelleşmeyi değil, sistemin iflasını temsil ediyor ve ekolojideki bu derin sessizlik de tam olarak bu türlü bir felaketin habercisi olabilir.
Böceklerin yok oluşu yalnızca tabiatın istikrarını bozmakla kalmıyor, direkt tabağımızdaki gıdayı ve sıhhatimizi amaç alıyor. Meyveler, sebzeler, yemişler ve baklagiller üzere temel besin kaynaklarımızın varlığı bu küçük canlıların tozlaşma faaliyetlerine bağlı. Böceklerin sahneden çekilmesi, besin sistemimizin hem nicelik hem de nitelik olarak çökmesi manasına gelecek. Bu durum, bağışıklık sistemimizi ayakta tutan vitamin, mineral ve antioksidanların da soframızdan eksilmesine yol açıyor.
Dr. Varon, bu besin eksikliğinin kronik hastalık riskini artıracağını ve insan sıhhatinin istikrarını şimdi tam olarak kavrayamadığımız bir boyutta sarsacağını vurguluyor.
Doğanın korunmuş alanları bile alarm veriyor
Böcek vefatlarıyla ilgili en sarsıcı datalar, sanayi bölgelerinden değil, bilakis yabanî hayatı korumak için ayrılan tabiat rezervlerinden geliyor. Almanya’da yapılan ve yaklaşık 30 yılı kapsayan bir araştırma, müdafaa altındaki alanlarda bile uçan böcek kütlesinin yüzde 75’ten fazla azaldığını gösteriyor. Global ölçekte ise böcek çeşitlerinin yüzde 40’ından fazlası şu an gerileme devrinde. Uzmanlar, 2030 yılına gelindiğinde böcek çeşitlerinin dörtte birinin büsbütün yok olma riskiyle karşı karşıya kalacağını öngörüyor. Bu durum, insanlığın bağımlı olduğu hayat dayanak ünitelerinin teker teker devreden çıkmasıyla benzerlik gösteriyor.
Bir doktor gözüyle bakıldığında, böceklerin ortadan kaybolması çevresel gerilim ve toksisitenin toplumsal ölçekteki bir “biyogöstergesi” sayılabilir. Dr. Varon, modern insanın boğuştuğu kronik hastalıklar, metabolik bozukluklar ve bağışıklık sistemi meselelerinin, yaşadığımız ekolojik bağlamdan farklı düşünülemeyeceğini savunuyor. Örneğin, böceklerin hudut sistemini gaye alan pestisitlerin, emsal yolaklara sahip memelilerde de sinirsel gelişim ve bağışıklık işlevleri üzerinde olumsuz tesirler yarattığına dair deliller mevcut. Tozlaştırıcı böceklerin kaybı nedeniyle azalan C vitamini ve çinko üzere mikro besinler, diyabetik bir hastanın yaralarının iyileşmemesi üzere çok somut sıhhat meseleleri olarak karşımıza çıkıyor.
Kısacası böceklerin sessizce sahneden çekilmesi, insanlığın üzerine kurulu olduğu biyolojik tabanın yavaş yavaş parçalandığını gösteriyor. Medeniyetlerin yalnızca savaşlar ya da ekonomik krizlerle yıkılmadığını hatırlatan Dr. Varon, kendilerini ayakta tutan ömür sistemleri sessizce dağıtıldığında toplumların asıl çöküşü yaşadığını söylüyor. Doktorların ve sıhhat profesyonellerinin, ekolojik sıhhati insan sıhhati değerlendirmelerine dahil etmesi artık bir tercih değil, sürdürülebilir bir gelecek için mecburilik haline gelmiş durumda…
