Paleolitik devirde yaşayan avcı-toplayıcı atalarımızın aslında tam bir “köpek insanı” olduğu ve bu sadık dostlarını binlerce yıl el üstünde tuttuğu ortaya çıktı. Yeni araştırmalar, tarım toplumuna geçilmeden çok evvel, Avrasya genelinde köpeklerin yalnızca birer yardımcı değil, ailenin bir ferdi üzere görüldüğünü kanıtlıyor. O denli ki bu topluluklar, yiyeceklerini köpeklerle paylaşmakla kalmıyor, onları kaybettiklerinde tıpkı bir aile üyesini uğurlar üzere merasimle defnediyordu.
Yakın vakte kadar köpeklerin evcilleştirilmesine dair en eski genetik izler Rusya’daki 10.900 yıllık bir yerleşime dayanıyordu. Fakat Türkiye’deki Pınarbaşı bölgesinde keşfedilen yeni bir örnek, bu vakit çizelgesini değiştirdi. Tam 15.800 yıl öncesine tarihlenen bu dostumuz, şimdiye kadar bulunan en eski evcil köpek unvanını kazandı.
Bu keşif, Paleolitik toplulukların sanılandan çok daha evvel köpeklerle iç içe bir ömür kurduğunu gösteriyor. Üstelik genetik tahliller, Türkiye’deki bu köpek ile İngiltere’deki Gough Mağarası’nda bulunan 14.300 yıllık bir öteki köpek ortasında yakın bir akrabalık bağı olduğunu ortaya çıkardı. Bu durum, tek bir evcil köpek soyunun o periyotta tüm Avrasya’ya yayıldığını ve farklı kültürler ortasındaki etkileşimlerle kıtalar ortası bir seyahate çıktığını gösteriyor.
Binlerce yıllık kesintisiz miras
Araştırmanın en çarpıcı ayrıntılarından biri, köpeklerin farklı coğrafyalardaki avcı-toplayıcı topluluklar tarafından birebir derecede benimsenmiş olması. Örneğin Pınarbaşı’nda köpek yavruları beşerlerle yan yana gömülürken, tahliller bu köpeklerin sahipleri üzere balık yüklü bir diyetle beslendiğini kanıtlıyor. İngiltere’deki Gough Mağarası’nda ise köpeklerin mevtten sonraki süreçleri, o periyodun insan ritüelleriyle paralellik gösteriyor. Araştırmacılar, günümüzde köpeklere yüklediğimiz “kişilik” ve “dostluk” kavramlarının temellerinin aslında 16.000 yıl evvel atıldığını vurguluyor.
Bu tarih öncesi dostlarımız yalnızca geçmişin bir kesimi değil, tıpkı vakitte bugün konutlarımızda beslediğimiz pek çok cinsin de direkt atası sayılabilir. Alman Çoban Köpeği’nden St. Bernard’a kadar sevdiğimiz pek çok çağdaş Avrupa ırkı, genetik kökenlerini Paleolitik devirdeki bu birinci evcil soylara dayandırıyor. Hatta tarımın yayılmasıyla bölgeye gelen birinci çiftçiler, kendi köpeklerini getirseler bile mahallî Paleolitik köpeklerin soyunu tüketmek yerine onlarla karışmayı tercih etti. Bugünün Avrupa köpekleri, genetik miraslarının neredeyse yarısını tarım öncesi devirde yaşayan bu antik avcılara borçlu.
Bilim insanları bu soyu çok istikametli yetenekleri nedeniyle “İsviçre çakısı” üzere görüyor. Zira bu canlılar, son 16.000 yıl boyunca insanın değişen her türlü kültürel rolüne; avcılıktan korumacılığa, çiftçilikten konut arkadaşlığına kadar her şeye kusursuzca ahenk sağladı. Bugün dünyanın dört bir yanındaki meskenlerde karşımıza çıkan farklı tıptaki köpekler, aslında bu binlerce yıllık kesintisiz sadakat seyahatinin yaşayan birer delili.
